Verboden en te vermijden voedingsmiddelen tijdens de borstvoeding: welke zijn het?

Het voedingspatroon dat goed is voor de zwangere en borstvoedende vrouw is precies hetzelfde als dat voor iedereen: gevarieerd, evenwichtig, samengesteld uit zo natuurlijk mogelijke voedingsmiddelen en niet te rijk aan suikers of vetten. 

Moedermelk is altijd voedzaam 

Onderzoek heeft aangetoond dat voeding geen invloed heeft op het gehalte in moedermelk van de belangrijkste bestanddelen (eiwitten, lactose, cholesterol, calcium…).

Wat vetten betreft: de hoeveelheid vet in de melk blijft ook stabiel, ongeacht het voedingspatroon van de moeder.

Je melk is altijd voedzaam, maar wist je dat dit soms ten koste gaat van jezelf? Voor bestanddelen zoals calcium of ijzer blijft het gehalte in de melk stabiel, omdat je lichaam rechtstreeks putt uit je eigen reserves om je kind te bevoordelen. Voor het kwalitatieve profiel van de lipiden (zoals het waardevolle DHA) bestaat er echter geen interne voorraad: de kwaliteit van je melk hangt dan direct af van wat je eet. Goed eten betekent dus in de eerste plaats je gezondheidskapitaal als mama beschermen om uitputting te voorkomen. 

Bepaalde bestanddelen zijn afhankelijk van ons voedingspatroon

Het kwalitatieve profiel van de vetten in moedermelk is afhankelijk van onze voedingsinname, net als het gehalte van bepaalde vetoplosbare vitamines in de melk (1). Daarom is het belangrijk om essentiële of langketenige vetzuren te consumeren, zoals DHA, die essentieel zijn voor de goede ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel van je kind. Ze zijn met name te vinden in vis (geef de voorkeur aan kleine vissoorten, we leggen je later uit waarom).

Lees er meer over in ons artikel over deinvloed van voeding op de borstvoeding.

Borstvoeding vraagt veel energie

Het wordt dan ook aangeraden om je voeding hierop aan te passen. Daarvoor kun je twee tussendoortjes toevoegen aan je dagelijkse voeding. Dit is niet het moment om op dieet te gaan! Denk ook goed aan voldoende hydratatie.

In de postpartum (kraamtijd) is het soms moeilijk om tijd te vinden om voor jezelf te koken, want baby neemt al onze tijd in beslag. Kies waar mogelijk voor zelfgemaakte gerechten op basis van verse producten. Vermijd industriële, ultrabewerkte producten die vaak te rijk zijn aan verzadigde vetten, zout en suiker.

Vraag je familie en vrienden om zelfgemaakte gerechten mee te brengen, of bereid gerechten voor de bevalling die je invriest, zodat je na de geboorte een voorraad kant-en-klare maaltijden hebt die je makkelijk kunt opwarmen.

Vermijd ook frisdranken en andere te gezoete dranken. 

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:

"Men vraagt me vaak of er verboden voedingsmiddelen bestaan tijdens de borstvoeding. Het antwoord is eenvoudig: in de grote meerderheid van de gevallen niet. Ik heb mijn drie kinderen in totaal bijna zeven jaar borstvoeding gegeven, en ik kan je zeggen dat een mama die borstvoeding geeft niet 'perfect' hoeft te zijn. Het ideale voedingspatroon tijdens de borstvoeding is hetzelfde als voor iedereen: gevarieerd, evenwichtig en zo natuurlijk mogelijk. Je melk blijft voedzaam, ook als niet alles dagelijks perfect verloopt. Er zijn geen strikt verboden voedingsmiddelen, maar wel gezond verstand: cafeïne matigen, grote vissen met veel kwik vermijden, en letten op de reacties van je baby als je een gevoeligheid vermoedt. Het doel is niet om jezelf te onthouden, maar om jezelf goed te voeden... eerst voor jezelf." 💛

De meeste mama's kunnen zuivelproducten consumeren zonder enig probleem of ongewenst effect op de baby.

Bij sommige baby's kunnen zuivelproducten echter een duidelijk ongemak veroorzaken.

Intolerantie voor koemelkeiwitten

Het meest voorkomende allergeen is koemelk, dat meer dan 33 verschillende eiwitten bevat. Men spreekt dan van KMEA (Koemelkeiwitallergie). Naar schatting zou ongeveer 7-8% van de baby's (2) allergisch zijn voor koemelkeiwitten.

Bij een allergie of intolerantie is het niet jouw melk die de allergie veroorzaakt, maar de allergene EIWITTEN die in het bloed terechtkomen en vervolgens in de melk. Dus geen schuldgevoel! 

Koliek en GER

Baby's hebben nog kwetsbare darmslijmvliezen, en melkeiwitten kunnen verschillende symptomen veroorzaken zoals hevig huilen of GER, al dan niet zichtbaar. Een studie uit 2000 onderzocht het verband tussen GER en KMEA: van 204 zuigelingen jonger dan één jaar met GER was meer dan 40% ook allergisch voor koemelkeiwitten. (3)

Wat te doen als ik een intolerantie voor KME vermoed?

Als je denkt dat dit het geval kan zijn, probeer dan alles wat koemelkeiwitten bevat een paar dagen of zelfs 2 tot 3 weken uit je voeding te schrappen en kijk of je een verandering opmerkt in het gedrag van je baby of op zijn huid.

Met een strikte voedingseliminatie van 24 uur tot 15 dagen zal de verbetering en het verdwijnen van de symptomen minstens 15 dagen duren. Als je geen verbetering opmerkt, kun je overwegen de beperking op te heffen en een andere piste te volgen (4). Soms zal deze eliminatie ook alleen effectief zijn als ze gecombineerd wordt met een andere, zoals producten die soja bevatten bijvoorbeeld. Men spreekt dan van kruisreacties.

Bespreek dit met je kinderarts of een allergoloog, die je zal vertellen wat je uit je voeding moet weren of verminderen.

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:

"Zuivelproducten hoeven niet systematisch te worden vermeden tijdens borstvoeding. De grote meerderheid van de mama's kan ze consumeren zonder enige impact op hun baby. Bij sommige zuigelingen kan er echter een gevoeligheid of allergie voor koemelkeiwitten (KMEA) bestaan. In dat geval is het niet jouw melk die het probleem vormt, maar de voedingseiwitten die via je bloed in de melk terechtkomen. Als je een intolerantie vermoedt, kun je een tijdelijke eliminatie uitproberen. Maar ik raad sterk af om zuivelproducten alleen en op lange termijn te schrappen. Borstvoeding verhoogt je voedingsbehoeften, met name aan calcium. Een slecht begeleide eliminatie kan leiden tot tekorten. Het is het beste om dit te bespreken met je kinderarts of een zorgprofessional, om een duidelijk kader te stellen, de duur van de test te bepalen en indien nodig geschikte alternatieven te overwegen." 

Vis is een belangrijke bron van omega 3. De maternale voeding kan een grote invloed hebben op het kwalitatieve lipidenprofi el van de moedermelk, waardoor het nog belangrijker is om extra aandacht te besteden aan onze inname van omega 3 en DHA tijdens deze periode, voor ons en ons kind.

Let op je visconsumptie en kies zo veel mogelijk voor kleine vissoorten (sardines, ansjovis, makreel, roodbaars...).

Hoe groter ze zijn, hoe meer kwik ze bevatten, wat vervolgens in de moedermelk van je baby terecht kan komen.

Beperk je tot maximaal één keer per week voor grote wilde vissen zoals tonijn, zeebaars of zwaardvis.

Voor meer informatie over welke vis je kunt eten, bekijk ons artikel over vis en zwangerschap, die een overzicht geeft van wat je moet vermijden en wat je kunt eten.

Koffie is de meest voorkomende bron van cafeïne, maar andere voedingsmiddelen en dranken, zoals chocolade of cacao, thee, cola en bepaalde medicijnen voor de behandeling van migraine, bevatten het ook. De belangrijkste metaboliet van cafeïne werkt in op de receptoren voor neuronale prikkelbaarheid. 

Tijdens de zwangerschap wordt het afgeraden koffie te drinken, of je moet je beperken tot één kopje per dag, omdat cafeïne via de placenta aan de baby wordt doorgegeven.

Tijdens de borstvoeding komt de cafeïne die de moeder consumeert in de moedermelk terecht. Cafeïne heeft een langere halfwaardetijd bij jonge kinderen, met een nog langzamere eliminatie bij kinderen die borstvoeding krijgen. De effecten op de zuigeling kunnen divers zijn: let op symptomen van onrust na de voeding, moeite met inslapen, reflux, koliek of abnormale prikkelbaarheid.

De EFSA (5) stelt echter dat "het gebruikelijke gebruik van cafeïne in doses van 200 mg per dag door vrouwen die borstvoeding geven geen veiligheidsprobleem vormt voor de gevoed zuigeling".

Koffie kan worden gedronken, maar niet meer dan 2 à 3 kopjes per dag. Daarboven is er een risico op tijdelijke overprikkelbaarheid bij het kind: slapeloosheid, prikkelbaarheid, koliek... die verdwijnt wanneer de koffie wordt gestopt.

Een borstvoeding tisane is een goed alternatief en zorgt ook voor een vochtinname om goed gehydrateerd te blijven. Déca Mama, onze collageen in poedervorm, met koffiesmaak maar zonder cafeïne, is ook het ideale alternatief. 

Pure chocolade is prima, zolang je het met mate eet. 

Vermijd thee in grote hoeveelheden (meer dan 1 liter), want dat kan de opname van plantaardig ijzer verminderen. Kruideninfusen zijn een goed alternatief.

Als je meer wilt weten, bekijk dan ons artikel over koffie en borstvoeding.

Ontdek al onze drankjes en infusies die compatibel zijn met borstvoeding. 

Talrijke studies tonen de gevaren aan van alcohol tijdens de zwangerschap, met name voor de ontwikkeling van het kind.

Uit onderzoek naar borstvoeding blijkt dat alcoholgebruik de slaapkwaliteit van je baby kan beïnvloeden (6) en de hoeveelheid geconsumeerde melk kan verminderen (è). Alcohol gaat via diffusie vrijelijk over in de moedermelk, in ongeveer dezelfde concentraties als in het bloed van de moeder, en pasgeborenen metaboliseren alcohol ongeveer twee keer langzamer dan volwassenen.

Hoewel regelmatig alcoholgebruik tijdens de borstvoeding niet kan worden aanbevolen, is een zeer laag en occasioneel alcoholgebruik verenigbaar met borstvoeding.

Als je voor een bijzondere gelegenheid iets wilt drinken, probeer dat dan net vóór de voeding te doen, op een volle maag, en wacht 2 à 3 uur tot de volgende voeding. De enige manier om alcohol uit je bloed — en dus uit je moedermelk — te verwijderen, is wachten.

Let op! Hoe kleiner de baby, hoe voorzichtiger je moet zijn. Bij zuigelingen zijn de metabolische capaciteiten lager dan bij een oudere baby. Na de eerste levensweek metaboliseert hij alcohol twee keer langzamer dan een volwassene.

Lees voor meer informatie ons artikel alcohol en borstvoeding, met name voor meer details over wat je baby binnenkrijgt en hoe lang je moet wachten voor de volgende voeding.

Er bestaan voedingsmiddelen die van oudsher bekendstaan om hun anti-galactogene werking (dat wil zeggen: ze remmen de aanmaak van moedermelk):

• salie
• peterselie
• zuring
• munt
• monnikspeper

Let op als je deze voedingsmiddelen consumeert, tenzij je aan het spenen bent. Een beetje peterselie of munt op een salade is natuurlijk prima! Hier gaat het om grote hoeveelheden, en dan met name als kruideninfusie.

Bepaalde voedingsmiddelen of producten staan erom bekend dat ze de moedermelk een specifieke smaak geven. Zo wordt vaak aangeraden om kool en knoflook te vermijden.

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"De mythe komt voort uit een studie van 30 jaar geleden die een verband vaststelde tussen de consumptie van met name kruisbloemige groenten (bloemkool, kool, broccoli, ui) en darmkrampjes bij uitsluitend borstgevoede kinderen. Deze studie werd echter beoordeeld als bewijs van lage kwaliteit, onder meer omdat niet aangetoond kon worden dat deze groenten darmkrampjes veroorzaakten (8). De studie wees op een statistische associatie tussen de consumptie van kruisbloemigen (waaronder kool) en meer symptomen van darmkrampjes bij baby's. Een associatie in een observationele studie bewijst echter geen oorzakelijk verband. Andere factoren (algehele voeding, wijze van borstvoeding geven, gevoeligheid van het kind, herinneringsbias van de moeders) kunnen dit resultaat verklaren."

Je hoeft voedingsmiddelen vanwege hun smaak niet uit je voeding te weren (zoals tijdens de zwangerschap). Integendeel, zo leert je baby gevarieerd eten kennen.

In tegenstelling tot de zwangerschap, waarbij je niet alles mocht eten wat je wilde, zijn er tijdens de borstvoeding eigenlijk geen verboden voedingsmiddelen!

Het is ook mogelijk dat je baby op een voedingsmiddel reageert, wat zich kan uiten in verschillende symptomen: spijsverteringsklachten (spugen, GERD) of huidproblemen (zoals eczeem). Blijf alert op je eigen reacties en die van je baby op wat je eet. 

Aarzel niet om een zorgprofessional te raadplegen zodra je je ergens zorgen over maakt of specifiek advies nodig hebt. Dan ben je geruster en kun je meer genieten van je borstvoeding en, bovenal, van je baby!

🍫 Onze borstvoeding Snacks

De lekkere bondgenoot in je lactatieprogramma.

Vergeet de gewone granenrepen. Onze snacks (Banane Choc, Cho-chocolat, Abricool) zijn echte nutriëntenconcentraten die specifiek zijn samengesteld voor de lactatie. Reich aan natuurlijke galactagogen zoals fenegriek, ondersteunen ze je melkproductie en leveren ze tegelijkertijd magnesium en goede vetten voor een stabiele energie gedurende de hele dag. Een eenvoudige gewoonte, zonder voorbereiding, om goed voor jezelf en je baby te zorgen.

Ontdek het volledige assortiment →

Dit menu is ontworpen om je herstel tijdens de postpartum (kraamtijd) te ondersteunen, je spiermassa te behouden en te zorgen voor melk die rijk is aan goede vetten voor de hersenontwikkeling van je baby.

🍳 Ontbijt: De Hartige "Power Start"

• 2 eieren (gebakken of zachtgekookt): Bron van choline (hersenen van de baby) en complete eiwitten.
• 2 sneetjes volkoren- of zuurdesembrood: Voor langzaam vrijkomende complexe koolhydraten.
• 1/2 avocado: Voor enkelvoudig onverzadigde vetzuren en een verzadigd gevoel.
• Een seizoensfruit: Voor vitamine C die de weerstand ondersteunt.

🐟 Lunch: De Reminineraliserende Combo

• Gegrilde sardine- of makreelfilets: De kampioenen van DHA en calcium (als ze met de graten gegeten worden).
• Quinoa met kruiden: Een pseudo-graan rijk aan aminozuren.
• Grote portie broccoli of spinazie: Gestoomd om de voedingsstoffen te bewaren, besprenkeld met olijfolie.
• Dessert: Een zuivelproduct (schaap of geit) voor de calciuminname.

🍫 Jolly Mama Tussendoortje: De borstvoeding Break

• 1 Jolly Mama Snack: Samengesteld met verzadigende ingrediënten (haver, noten en zaden).
• Een Griekse yoghurt: Veel rijker aan eiwitten dan gewone yoghurt.
• Een handvol amandelen: Voor magnesium en calcium.

🍲 Avondeten: Comfort & Spierherstel

• Kalkoenschnitzel (of kip): Een magere eiwitbron rijk aan tryptofaan (precursor van melatonine, het slaaphormoon).
• Geroosterde groenten (wortelen, courgettes, aubergines): bron van vezels.
• Volkoren basmatirijst: bron van complexe koolhydraten en vezels.
• Dessert: Een compote zonder toegevoegde suikers.

Het advies van de expert: Als je tekenen van spijsverteringsklachten bij je kind opmerkt nadat je een nieuw voedingsmiddel hebt geïntroduceerd, twijfel dan niet te lang. Een voedingsdagboek kan je helpen de boosdoener te identificeren voordat je je kinderarts raadpleegt.