Verboden en te vermijden voedingsmiddelen tijdens de borstvoeding: welke zijn het?

De voeding die goed is voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, is precies dezelfde als de voeding die goed is voor iedereen: gevarieerd, evenwichtig, met zo natuurlijk mogelijke voedingsmiddelen en niet te veel suiker of vet. 

Moedermelk blijft altijd voedzaam 

Onderzoek heeft aangetoond dat voeding geen invloed heeft op het gehalte van de belangrijkste bestanddelen van moedermelk (eiwitten, lactose, cholesterol, calcium…) in de melk.

Ook de hoeveelheid vet in de melk blijft stabiel, ongeacht wat de moeder eet.

Je melk blijft altijd voedzaam, maar wist je dat dit soms ten koste van je eigen reserves gaat? Bij bestanddelen zoals calcium en ijzer blijft het gehalte in de melk stabiel, doordat je lichaam rechtstreeks uit je eigen reserves put om je kind voorrang te geven. Voor de samenstelling van de vetten, zoals het waardevolle DHA, is er daarentegen geen interne voorraad: de samenstelling van je melk hangt dan rechtstreeks af van wat je eet. Goed eten betekent dus in de eerste plaats zorgen voor je eigen gezondheid als moeder, om uitputting te voorkomen. 

Sommige bestanddelen hangen af van wat we eten

De samenstelling van de vetten in moedermelk hangt af van wat we eten, net als het gehalte aan bepaalde vetoplosbare vitamines in de melk (1). Daarom is het belangrijk om essentiële vetzuren en vetzuren met een lange keten, zoals DHA, binnen te krijgen. Die zijn essentieel voor de goede ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel van ons kind. Ze komen vooral voor in vis (kies bij voorkeur kleine vissen; verderop leggen we uit waarom).

Wil je meer weten? Lees dan ons artikel over deinvloed van voeding op borstvoeding.

Borstvoeding kost veel energie

Daarom wordt aangeraden je voeding hierop aan te passen. Je kunt bijvoorbeeld twee tussendoortjes toevoegen aan wat je normaal op een dag eet. Dit is niet het moment om een afslankdieet te volgen! Zorg er ook voor dat je voldoende drinkt.

In de postpartum (kraamtijd) is het soms lastig om tijd te vinden om voor jezelf te koken, omdat je baby zoveel van je tijd vraagt. Kies waar mogelijk voor zelfgemaakte maaltijden met verse ingrediënten. Vermijd sterk bewerkte kant-en-klaarproducten: die bevatten vaak te veel verzadigd vet, zout en suiker.

Vraag familie en vrienden om zelfgemaakte maaltijden voor je mee te brengen, of bereid vóór de bevalling gerechten die je invriest. Zo heb je na de geboorte maaltijden achter de hand die je makkelijk kunt opwarmen.

Vermijd ook frisdrank en andere dranken met veel suiker. 

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:

“Ik krijg vaak de vraag of er voedingsmiddelen zijn die je niet mag eten tijdens de borstvoeding. Het antwoord is eenvoudig: in verreweg de meeste gevallen niet. Ik heb mijn drie kinderen in totaal bijna zeven jaar borstvoeding gegeven en ik kan je vertellen dat je als moeder die borstvoeding geeft niet ‘perfect’ hoeft te zijn. De ideale voeding tijdens de borstvoeding is dezelfde als voor iedereen: gevarieerd, evenwichtig en zo natuurlijk mogelijk. Je melk blijft voedzaam, ook als niet elke dag alles perfect gaat. Er zijn geen voedingsmiddelen die strikt verboden zijn; het gaat vooral om gezond verstand: matig je cafeïne-inname, vermijd grote vissen die veel kwik bevatten en let op hoe je baby reageert als je een gevoeligheid vermoedt. Het doel is niet om jezelf van alles te ontzeggen, maar om goed te eten… in de eerste plaats voor jezelf.” 💛

De meeste mama's kunnen zuivelproducten consumeren zonder enig probleem of ongewenst effect op de baby.

Bij sommige baby's kunnen zuivelproducten echter een duidelijk ongemak veroorzaken.

Intolerantie voor koemelkeiwitten

Het meest voorkomende allergeen is koemelk, dat meer dan 33 verschillende eiwitten bevat. Men spreekt dan van KMEA (Koemelkeiwitallergie). Naar schatting zou ongeveer 7-8% van de baby's (2) allergisch zijn voor koemelkeiwitten.

Bij een allergie of intolerantie is het niet jouw melk die de allergie veroorzaakt, maar de allergene EIWITTEN die in het bloed terechtkomen en vervolgens in de melk. Dus geen schuldgevoel! 

Koliek en GER

Baby's hebben nog kwetsbare darmslijmvliezen, en melkeiwitten kunnen verschillende symptomen veroorzaken zoals hevig huilen of GER, al dan niet zichtbaar. Een studie uit 2000 onderzocht het verband tussen GER en KMEA: van 204 zuigelingen jonger dan één jaar met GER was meer dan 40% ook allergisch voor koemelkeiwitten. (3)

Wat te doen als ik een intolerantie voor KME vermoed?

Als je denkt dat dit het geval kan zijn, probeer dan alles wat koemelkeiwitten bevat een paar dagen of zelfs 2 tot 3 weken uit je voeding te schrappen en kijk of je een verandering opmerkt in het gedrag van je baby of op zijn huid.

Met een strikte voedingseliminatie van 24 uur tot 15 dagen zal de verbetering en het verdwijnen van de symptomen minstens 15 dagen duren. Als je geen verbetering opmerkt, kun je overwegen de beperking op te heffen en een andere piste te volgen (4). Soms zal deze eliminatie ook alleen effectief zijn als ze gecombineerd wordt met een andere, zoals producten die soja bevatten bijvoorbeeld. Men spreekt dan van kruisreacties.

Bespreek dit met je kinderarts of een allergoloog, die je zal vertellen wat je uit je voeding moet weren of verminderen.

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:

"Zuivelproducten hoeven niet systematisch te worden vermeden tijdens borstvoeding. De grote meerderheid van de mama's kan ze consumeren zonder enige impact op hun baby. Bij sommige zuigelingen kan er echter een gevoeligheid of allergie voor koemelkeiwitten (KMEA) bestaan. In dat geval is het niet jouw melk die het probleem vormt, maar de voedingseiwitten die via je bloed in de melk terechtkomen. Als je een intolerantie vermoedt, kun je een tijdelijke eliminatie uitproberen. Maar ik raad sterk af om zuivelproducten alleen en op lange termijn te schrappen. Borstvoeding verhoogt je voedingsbehoeften, met name aan calcium. Een slecht begeleide eliminatie kan leiden tot tekorten. Het is het beste om dit te bespreken met je kinderarts of een zorgprofessional, om een duidelijk kader te stellen, de duur van de test te bepalen en indien nodig geschikte alternatieven te overwegen." 

Vis is een belangrijke bron van omega 3. De voeding van de moeder kan een grote invloed hebben op de samenstelling van de vetten in moedermelk. Daarom is het in deze periode extra belangrijk om op onze inname van omega 3 en DHA te letten, voor onszelf en ons kind.

Let op welke vis je eet en kies bij voorkeur zo klein mogelijke vissen (sardines, ansjovis, makreel, rode mul…).

Hoe groter de vis, hoe meer kwik die bevat. Dat kwik kan vervolgens in de moedermelk voor je baby terechtkomen.

Eet grote wilde vissen zoals tonijn, zeebaars of zwaardvis maximaal één keer per week.

Wil je meer weten over welke vis je kunt eten? Lees dan ons artikel over vis en zwangerschap, waarin we op een rij zetten welke vissen je beter kunt vermijden en welke je kunt eten.

Koffie is de meest voorkomende bron van cafeïne, maar ook andere voedingsmiddelen en dranken, zoals chocolade of cacao, thee en cola, en bepaalde geneesmiddelen die worden gebruikt bij de behandeling van migraine, bevatten cafeïne. De belangrijkste metaboliet van cafeïne werkt in op receptoren die betrokken zijn bij de prikkelbaarheid van zenuwcellen. 

Tijdens de zwangerschap wordt het afgeraden om koffie te drinken. Als je toch koffie drinkt, beperk je dan tot één kopje per dag, omdat cafeïne via de placenta bij je baby terechtkomt.

Tijdens de borstvoeding komt de cafeïne die de moeder binnenkrijgt in de moedermelk terecht. Bij jonge kinderen heeft cafeïne een langere halfwaardetijd en bij kinderen die borstvoeding krijgen, wordt het nog langzamer uitgescheiden. De effecten op je baby kunnen uiteenlopen: let na een voeding op tekenen van onrust, moeite met inslapen, reflux, krampjes of ongewone onrust.

De EFSA (5) stelt echter dat "de gebruikelijke consumptie van cafeïne in hoeveelheden van 200 mg per dag door vrouwen die borstvoeding geven geen veiligheidsrisico vormt voor de baby die borstvoeding krijgt".

Je kunt koffie drinken, zolang je niet meer dan 2 à 3 kopjes per dag neemt. Bij meer dan dat bestaat er een risico op tijdelijke overprikkelbaarheid bij je kind: slapeloosheid, prikkelbaarheid, krampjes... Deze verschijnselen verdwijnen wanneer je stopt met koffie drinken.

Een borstvoedingsthee is een goed alternatief en helpt je ook voldoende vocht binnen te krijgen. Déca Mama, onze collageenpoeder, met koffiesmaak maar zonder cafeïne, is ook een ideaal alternatief. 

Pure chocolade kan nog steeds, zolang je er niet te veel van eet. 

Drink liever geen grote hoeveelheden thee (meer dan 1 liter), omdat thee de opname van ijzer uit plantaardige bronnen kan verminderen. Je kunt de voorkeur geven aan kruidenthee.

Wil je meer weten? Lees dan ons artikel over koffie en borstvoeding.

Ontdek al onze drankjes en infusies die compatibel zijn met borstvoeding. 

Talrijke studies tonen de gevaren aan van alcohol tijdens de zwangerschap, met name voor de ontwikkeling van het kind.

Uit onderzoek naar borstvoeding blijkt dat alcoholgebruik de slaapkwaliteit van je baby kan beïnvloeden (6) en de hoeveelheid geconsumeerde melk kan verminderen (è). Alcohol gaat via diffusie vrijelijk over in de moedermelk, in ongeveer dezelfde concentraties als in het bloed van de moeder, en pasgeborenen metaboliseren alcohol ongeveer twee keer langzamer dan volwassenen.

Hoewel regelmatig alcoholgebruik tijdens de borstvoeding niet kan worden aanbevolen, is een zeer laag en occasioneel alcoholgebruik verenigbaar met borstvoeding.

Als je voor een bijzondere gelegenheid iets wilt drinken, probeer dat dan net vóór de voeding te doen, op een volle maag, en wacht 2 à 3 uur tot de volgende voeding. De enige manier om alcohol uit je bloed — en dus uit je moedermelk — te verwijderen, is wachten.

Let op! Hoe kleiner de baby, hoe voorzichtiger je moet zijn. Bij zuigelingen zijn de metabolische capaciteiten lager dan bij een oudere baby. Na de eerste levensweek metaboliseert hij alcohol twee keer langzamer dan een volwassene.

Lees voor meer informatie ons artikel alcohol en borstvoeding, met name voor meer details over wat je baby binnenkrijgt en hoe lang je moet wachten voor de volgende voeding.

Er bestaan voedingsmiddelen die van oudsher bekendstaan om hun anti-galactogene werking (dat wil zeggen: ze remmen de aanmaak van moedermelk):

• salie
• peterselie
• zuring
• munt
• monnikspeper

Let op als je deze voedingsmiddelen consumeert, tenzij je aan het spenen bent. Een beetje peterselie of munt op een salade is natuurlijk prima! Hier gaat het om grote hoeveelheden, en dan met name als kruideninfusie.

Bepaalde voedingsmiddelen of producten staan erom bekend dat ze de moedermelk een specifieke smaak geven. Zo wordt vaak aangeraden om kool en knoflook te vermijden.

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"De mythe komt voort uit een studie van 30 jaar geleden die een verband vaststelde tussen de consumptie van met name kruisbloemige groenten (bloemkool, kool, broccoli, ui) en darmkrampjes bij uitsluitend borstgevoede kinderen. Deze studie werd echter beoordeeld als bewijs van lage kwaliteit, onder meer omdat niet aangetoond kon worden dat deze groenten darmkrampjes veroorzaakten (8). De studie wees op een statistische associatie tussen de consumptie van kruisbloemigen (waaronder kool) en meer symptomen van darmkrampjes bij baby's. Een associatie in een observationele studie bewijst echter geen oorzakelijk verband. Andere factoren (algehele voeding, wijze van borstvoeding geven, gevoeligheid van het kind, herinneringsbias van de moeders) kunnen dit resultaat verklaren."

Je hoeft voedingsmiddelen vanwege hun smaak niet uit je voeding te weren (zoals tijdens de zwangerschap). Integendeel, zo leert je baby gevarieerd eten kennen.

In tegenstelling tot de zwangerschap, waarbij je niet alles mocht eten wat je wilde, zijn er tijdens de borstvoeding eigenlijk geen verboden voedingsmiddelen!

Het is ook mogelijk dat je baby op een voedingsmiddel reageert, wat zich kan uiten in verschillende symptomen: spijsverteringsklachten (spugen, GERD) of huidproblemen (zoals eczeem). Blijf alert op je eigen reacties en die van je baby op wat je eet. 

Aarzel niet om een zorgprofessional te raadplegen zodra je je ergens zorgen over maakt of specifiek advies nodig hebt. Dan ben je geruster en kun je meer genieten van je borstvoeding en, bovenal, van je baby!

🍫 Onze borstvoeding Snacks

De lekkere bondgenoot in je lactatieprogramma.

Vergeet de gewone granenrepen. Onze snacks (Banane Choc, Cho-chocolat, Abricool) zijn echte nutriëntenconcentraten die specifiek zijn samengesteld voor de lactatie. Reich aan natuurlijke galactagogen zoals fenegriek, ondersteunen ze je melkproductie en leveren ze tegelijkertijd magnesium en goede vetten voor een stabiele energie gedurende de hele dag. Een eenvoudige gewoonte, zonder voorbereiding, om goed voor jezelf en je baby te zorgen.

Ontdek het volledige assortiment →

Dit menu is ontworpen om je herstel tijdens de postpartum (kraamtijd) te ondersteunen, je spiermassa te behouden en te zorgen voor melk die rijk is aan goede vetten voor de hersenontwikkeling van je baby.

🍳 Ontbijt: De Hartige "Power Start"

• 2 eieren (gebakken of zachtgekookt): Bron van choline (hersenen van de baby) en complete eiwitten.
• 2 sneetjes volkoren- of zuurdesembrood: Voor langzaam vrijkomende complexe koolhydraten.
• 1/2 avocado: Voor enkelvoudig onverzadigde vetzuren en een verzadigd gevoel.
• Een seizoensfruit: Voor vitamine C die de weerstand ondersteunt.

🐟 Lunch: De Reminineraliserende Combo

• Gegrilde sardine- of makreelfilets: De kampioenen van DHA en calcium (als ze met de graten gegeten worden).
• Quinoa met kruiden: Een pseudo-graan rijk aan aminozuren.
• Grote portie broccoli of spinazie: Gestoomd om de voedingsstoffen te bewaren, besprenkeld met olijfolie.
• Dessert: Een zuivelproduct (schaap of geit) voor de calciuminname.

🍫 Jolly Mama Tussendoortje: De borstvoeding Break

• 1 Jolly Mama Snack: Samengesteld met verzadigende ingrediënten (haver, noten en zaden).
• Een Griekse yoghurt: Veel rijker aan eiwitten dan gewone yoghurt.
• Een handvol amandelen: Voor magnesium en calcium.

🍲 Avondeten: Comfort & Spierherstel

• Kalkoenschnitzel (of kip): Een magere eiwitbron rijk aan tryptofaan (precursor van melatonine, het slaaphormoon).
• Geroosterde groenten (wortelen, courgettes, aubergines): bron van vezels.
• Volkoren basmatirijst: bron van complexe koolhydraten en vezels.
• Dessert: Een compote zonder toegevoegde suikers.

Het advies van de expert: Als je tekenen van spijsverteringsklachten bij je kind opmerkt nadat je een nieuw voedingsmiddel hebt geïntroduceerd, twijfel dan niet te lang. Een voedingsdagboek kan je helpen de boosdoener te identificeren voordat je je kinderarts raadpleegt.