Vis en zwangerschap: welke mag je eten?

Vis bevat een aanzienlijke hoeveelheid omega 3, waaronder de DHA en EPA. Deze vetzuren zijn zeer belangrijk voor de gezondheid, want uit talrijke studies blijkt dat ze de sterfte en het risico op hart- en vaatziekten kunnen verminderen, met name wanneer ze afkomstig zijn van vis. Ze hebben onder andere een ontstekingsremmend effect en een effect op de immuniteit [1]. 

Wat de hartgezondheid betreft, heeft onderzoek aangetoond dat EPA en DHA bijdragen aan het normaliseren van de plasmalipideniveaus (d.w.z. het verlagen van triglyceriden), en aan het verlagen van de bloeddruk en de neiging tot trombose [1]. 

DHA is ook een fysiologisch essentieel nutriënt in de hersenen voor de normale werking van neuraal weefsel (met name voor cognitieve prestaties, leervermogen, geheugen, ...), en in het netvlies van het oog voor de gezichtsscherpte [1]. Daarnaast kan de inname van EPA het risico op pre-eclampsie en het tijdstip van de bevalling mogelijk verminderen [2].

Na de geboorte kunnen omega 3-tekorten tot zes weken na de bevalling aanhouden, en dat des te meer bij moeders die borstvoeding geven [3]. In meerdere studies is aangetoond dat er een verband bestaat tussen een lage omega 3-inname bij de mama en depressieve symptomen in de postpartumperiode [4]. Veranderingen in de status van meervoudig onverzadigde langeketen-vetzuren in de hersenen, met name de afname van DHA, worden geassocieerd met de postpartumdepressie [5].
Daarnaast verhoogt een onevenwicht tussen omega 6 en omega 3 vroeg in de zwangerschap het risico op een postpartum (kraamtijd)depressie in het jaar na de bevalling [6]. De consumptieniveaus van vis, EPA en DHA kunnen omgekeerd evenredig zijn aan depressieve symptomen tijdens de zwangerschap [7].

Het gehalte in moedermelk aan omega 3 DHA is uitsluitend afhankelijk van de voedingsinname van de moeder. Het kan in het lichaam worden aangemaakt uit alfa-linoleenzuur (ALA), dat voornamelijk voorkomt in oliën (lijnzaad, walnoot, koolzaad en soja) en in zaden (lijnzaad, chia, walnoot). Omdat deze synthese echter zeer beperkt is bij de foetus en de placenta, zijn de gezondheidstoestand van de moeder en de placentafunctie essentieel voor de aanvoer ervan naar de foetus.

De voeding van de moeder kan een grote invloed hebben op het kwalitatieve lipidenprofiel van de moedermelk, waaronder het DHA-gehalte [8]. Dat maakt het nog belangrijker om tijdens deze periodes goed op onze inname van omega 3 en DHA te letten, zowel voor onszelf als voor ons kind.

De schildklierhormonen van de moeder en de foetus reguleren sleutelprocessen in de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel van de foetus, waaronder de groei van zenuwcellen en de vorming van neuronen [11]. Het zenuwweefsel begint zich te ontwikkelen vanaf 2 maanden zwangerschap. Een lage inname tijdens deze periode kan de lichamelijke groei van kinderen vertragen en schadelijke effecten hebben op de mentale ontwikkeling.

Jodium is ook een van de weinige mineralen, samen met selenium, waarbij het gehalte in moedermelk volledig afhankelijk is van de status van de moeder. Daarom is een goede jodiuminname belangrijk voor de borstvoedende mama, zowel voor haar eigen gezondheid als die van haar baby. Indien nodig kun je een supplement voor na de bevalling die het bevat. 

De inname van vetzuren via vis, met name meervoudig onverzadigde langketenige vetzuren zoals DHA en EPA, is belangrijk tijdens de zwangerschap om te voldoen aan de behoeften van de zich ontwikkelende foetus. De hersenen van de baby bestaan voor 60% uit lipiden, waaronder DHA, dat de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies van de foetus kan beïnvloeden [11]. Deze inname is met name belangrijk tijdens het derde trimester vanwege de snelle hersenontwikkeling van de foetus. Daarnaast hebben andere studies aangetoond dat het eten van één of meer porties vis per week tijdens de zwangerschap een positief effect had op de cognitieve ontwikkeling van het kind [12].

Een consumptie van meer dan twee porties vis per dag tijdens de zwangerschap zou ook beschermende effecten hebben op aandachtsstoornissen (impulsiviteit en hyperactiviteit) bij kinderen van 8 jaar, op basis van gegevens uit de New Bedford geboortecohort [13].

Het verband tussen visconsumptie tijdens de zwangerschap en geboorte-uitkomsten is onderzocht. Uit een studie blijkt dat vrouwen die meer dan één keer per week vis eten een lager risico hebben op een vroeggeboorte dan vrouwen die minder dan één keer per week vis eten. Het potentiële voordeel van visconsumptie op het risico op vroeggeboorte zou kunnen worden toegeschreven aan het omega 3-gehalte van vis [14]. 

Een prospectieve studie, waarover twee publicaties zijn verschenen, toont een verhoogd risico op vroeggeboorte bij vrouwen die tijdens de zwangerschap geen vis eten [15].
Het ANSES oordeelt dat het verband tussen visconsumptie en een verminderd risico op vroeggeboorte waarschijnlijk is.

Het ANSES suggereert ook dat uit bepaalde studies blijkt dat het eten van vis tijdens de zwangerschap het risico op eczeem bij het kind zou verminderen. 

Dit zijn de vissen die het meeste methylkwik kunnen bevatten. Omdat deze vissen bovenaan de voedselketen staan, hopen ze het kwik op dat in hun omgeving aanwezig is, maar ook het kwik dat aanwezig is in de kleine vissen die ze eten.