Hypersalivatie tijdens de zwangerschap: begrijpen, voorkomen en verlichten

Hypersalivatie tijdens de zwangerschap, ook wel ptyalisme gravidarum of hypersialorrhée genoemd, is een overmatige speekselproductie in de mond. Een zwangere vrouw die hiermee te maken heeft, kan inderdaad 1 tot 2 liter speeksel per dag produceren. Dit symptoom treft sommige zwangere vrouwen, met name in het eerste trimester. Het kan onprettig zijn en zo de kwaliteit van het dagelijks leven verstoren.

Verschillende factoren verklaren deze overmatige speekselproductie:

• Hormonale schommelingen, met name humaan choriongonadotrofine bèta (b-HCG) en verhoogde oestrogeenspiegels.
• Misselijkheid en braken, waardoor het vaak moeilijk is om normaal te slikken. Dit komt des te vaker voor bij degenen die lijden aanhyperemesis gravidarum, een ernstige vorm van misselijkheid en braken.
• Zuurbranden tijdens de zwangerschap. Maagzuur irriteert de slokdarm (door het maagsap), waardoor de speekselklieren worden gestimuleerd om meer speeksel aan te maken om het maagsuur te neutraliseren. 

Over het algemeen neemt de hypersalivatie tijdens de zwangerschap af in het tweede trimester. Er is vaak een verbetering merkbaar tegen het einde van de derde maand (rond 12 tot 14 weken zwangerschap). Het is echter mogelijk dat dit ongemak aanhoudt gedurende de hele zwangerschap tot aan de bevalling en zelfs in het begin van de postpartum (kraamtijd). In dergelijke gevallen is het belangrijk dit te bespreken met je arts of verloskundige, zodat het advies kan worden aangepast en het dagelijks comfort kan worden verbeterd.

Het is normaal dat de speekselproductie in de loop van de dag varieert en zelfs lichtjes toeneemt tijdens de zwangerschap. Hypersalivatie onderscheidt zich echter door de intensiteit en de aanhoudendheid ervan. Anders dan een verhoogde maar incidentele productie van de speekselklieren (bijvoorbeeld bij honger of geurprikkels), veroorzaakt ptyalisme gravidarum een aanhoudend ongemak. Mama's die hieronder lijden, voelen vaak een onbedwingbare drang om te spugen, soms meerdere keren per minuut, wat hun sociale, professionele en emotionele leven kan beïnvloeden. Je kunt ook een verdikking van de tong waarnemen.

Dit verschijnsel mag dan ook niet worden gebagatelliseerd, ook al is het medisch gezien goedaardig.

Hypersalivatie tijdens de zwangerschap is weliswaar vervelend, maar vormt geen gevaar voor de gezondheid van de baby. Dit zwangerschapskwaaltjes het welzijn van de aanstaande mama aanzienlijk beïnvloeden: 

• Verhoogde vermoeidheid door aanhoudende ongemakken.
• Zwangerschapsmisselijkheid verergerd, met name als het speeksel wordt doorgeslikt, omdat het een bittere smaak heeft.
• Slaapverstoring bij overmatige speekselproductie 's nachts. Het is gebruikelijk dat dit verschijnsel 's nachts afneemt, maar soms is dat helaas niet het geval.
• Risico op lichte uitdroging, vooral als het speeksel steeds opnieuw wordt uitgespuwd.
• Moeilijkheden bij het eten, waardoor de mama minder eet en zelfs gewicht kan verliezen. Je kunt een voedingssupplement voor zwangere vrouwen om ervoor te zorgen dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt. 
• Helaas kan dit ook aanzienlijke emotionele stress en sociale moeilijkheden veroorzaken voor de zwangere mama.
   

Gelukkig heeft hypersalivatie geen directe gevolgen voor de foetus. Als het echter gepaard gaat met ernstig braken (hyperemesis gravidarum), is medisch toezicht noodzakelijk.

Bij hypersalivatie tijdens de zwangerschap kunnen verschillende adviezen worden overwogen. Je kunt beginnen met natuurlijke remedies. Denk onder andere aan: 

• Gember (infusie of pastilles) kan veel helpen.
• Regelmatige hydratatie om het speeksel te verdunnen. Regelmatig water drinken is inderdaad gunstig. 
• Citroen (citroenwater of citroendrops) om de onaangename smaak te neutraliseren.
• Kleine, frequente maaltijden om het gevoel van een volle mond te verminderen. Vermijd grote maaltijden met zware voeding. Een zwangerschapssnack is een goed idee. Let op voeding die je maag van streek maakt en te vette voeding.
• Meerdere keren per dag je tanden poetsen. 
• Je kunt ook proberen suikervrije kauwgom te kauwen. Dit vermindert de speekselproductie niet, maar maakt het slikken gemakkelijker.

Mama's die aan deze aandoening lijden, zijn genoodzaakt bekers, papieren zakdoekjes en andere middelen te gebruiken om het overtollige speeksel te verwijderen. Probeer het overtollige speeksel indien mogelijk door te slikken. 

Wanneer het ongemak te groot wordt, kan medische begeleiding worden overwogen. Bepaalde medicamenteuze behandelingen kunnen worden voorgeschreven door een zorgprofessional, altijd met voorzichtigheid tijdens de zwangerschap. Je neemt echter geen enkele behandeling zonder voorafgaand medisch advies.

De eerste gesprekspartner blijft de verloskundige of de gynaecoloog-verloskundige die de zwangerschap begeleidt. Deze professional kan de ernst van de symptomen beoordelen en een passende aanpak voorstellen. Bij twijfel of bijkomende symptomen (frequent braken, ernstig zuurbranden, pijn) kan een doorverwijzing naar een gastro-enteroloog of een KNO-arts nuttig zijn om organische oorzaken die niet met de zwangerschap verband houden uit te sluiten. Het is belangrijk om deze klacht niet te bagatelliseren en er zonder schroom over te spreken tijdens de consulten.

Deacupunctuur tijdens de zwangerschap kan ook worden overwogen om dit symptoom te helpen verminderen, net als homeopathie. 

Overmatige speekselvorming is weliswaar ongebruikelijk en vaak weinig bekend, maar het behoort tot de vele veranderingen die het lichaam tijdens de zwangerschap kan doormaken. Hoewel het doorgaans onschuldig is, kan het in het dagelijks leven toch een aanzienlijke bron van ongemak worden. Inzicht krijgen in de oorzaak, er openlijk over praten met zorgverleners en aangepaste natuurlijke oplossingen of medische behandelingen uitproberen (acupunctuur, homeopathie, enz.) helpt vaak om ermee om te gaan of de klachten te verlichten. Elke zwangerschap is uniek, en dit is daar een mooi voorbeeld van. Met liefdevolle begeleiding en enkele aanpassingen is het heel goed mogelijk om deze periode rustiger door te komen, door goed voor jezelf en je welzijn te zorgen.

Volgens sommige volkse overtuigingen: overmatig speeksel tijdens de zwangerschap = je verwacht een jongen. Niets is bewezen, maar er is één kans op twee dat het klopt!