Moederschap, een ingrijpende psychische omwenteling

Zwangerschap kan grote emotionaliteit en angst teweegbrengen die voortkomen uit zorgen die rechtstreeks verband houden met de zwangerschap. In 1956 gebruikte de Britse psychoanalyticus Winnicott de term "primaire moederlijke preoccupatie" om deze bijzondere hypersensitiviteit te beschrijven die de zwangere vrouw gevoelig maakt voor de behoeften van haar kind na de geboorte. De vrouw kan ook worden geconfronteerd met gevoelens van vervreemding of onwerkelijkheid van de situatie.

De moeilijkheden die met het moederschap gepaard gaan, worden door de samenleving nog maar moeilijk erkend. Ze doen vermoeden dat moederliefde niet altijd onvoorwaardelijk is. Toch is het belangrijk je ervan bewust te zijn dat deze periode niet altijd gemakkelijk is en dat het mogelijk is om begeleiding te zoeken om met deze moeilijkheden om te gaan. Zorgprofessionals kunnen je helpen (verloskundige, arts, doula, psycholoog, kinderarts, kraamverzorgende...). 

Het is normaal en begrijpelijk om je gestrest of angstig te voelen; je wordt moeder op hetzelfde moment dat je baby ter wereld komt. 

 « De bevalling is een daad, een ervaring, een gebeurtenis die zowel fysiek als psychisch is. » 

(PRIEUR-RICHARD E., « Une odyssée inconsciente, l'accouchement » in Psychismes Vivants, Septembre 2010, p.6). Het is doordrenkt van een weergaloze intensiteit. 

Als de zwangerschap een einde vindt in de geboorte van het kind, is die geboorte een overgang die het verdere verloop van het moederschapsproces inleidt. Tegenwoordig worden vrouwen vaak intensief begeleid tijdens hun zwangerschap, maar veel minder tijdens hun postpartumperiode, terwijl de bevalling een enorme lichamelijke en psychische omwenteling teweegbrengt. 

Het moederlichaam, dat zich had aangepast en getransformeerd om te dragen, te voeden, van zuurstof te voorzien en te beschermen, gaat op weg naar een nieuw evenwicht. Deze postnatale verandering is trouwens weinig bekend en wordt vaak verward met een "terugkeer naar het lichaam van vroeger".

Bovendien kan de bevalling, wanneer die pijnlijk wordt ervaren, het zelfvertrouwen van de vrouw ondermijnen, waardoor haar vrouwelijke identiteit wordt aangetast. Het is daarom belangrijk dat je goed voor je lichaam zorgt. Rust uit, eet evenwichtig. Laat jezelf verwennen. Plan een moment van ontspanning (massage, energetische behandelingen, acupunctuur, kapper, schoonheidsbehandelingen). Als de partner vaderschapsverlof kan opnemen vanaf de thuiskomst, aarzel dan niet om hiervan gebruik te maken. Samen draag je alles beter! Als het mogelijk is, vraag dan je omgeving om dagelijkse taken over te nemen. Je zult zien dat ze blij zijn om betrokken te kunnen zijn (maaltijden bereiden, strijken, schoonmaken...). 

In meer dan de helft van de gevallen ervaart de mama in de tien dagen na de bevalling een grote emotionele labiliteit, ook wel de postpartum (kraamtijd) blues of babyblues. Haar toestand wisselt tussen huilbuien die samenhangen met depressieve gevoelens en stemmingshoogtes. De vrouw wordt geconfronteerd met een rouwproces: het gevoel van volheid dat verbonden was aan haar zwangerschap maakt plaats voor een gevoel van innerlijke leegte. Het echte kind verdringt het denkbeeldige kind dat ze zich had voorgesteld.

Bovendien moet ze het hoofd bieden aan haar nieuwe verantwoordelijkheden als moeder tegenover het kind, naar wie nu alle aandacht uitgaat. Daarbij kunnen prikkelbaarheid en slapeloosheid sterk aanwezig zijn. Verwarring, concentratieproblemen en geheugenstoornissen kunnen gepaard gaan met stemmingswisselingen. Deze verschijnselen worden de postpartum (kraamtijd) blues genoemd; ze zijn van voorbijgaande aard en onschuldig. Als ze aanhouden, aarzel dan niet om een psycholoog te raadplegen. Om hulp vragen maakt je geen slechte moeder, integendeel: je grenzen kennen is een kwaliteit. Neem tijd voor jezelf, dat is belangrijk! 

Hoe beter je voor jezelf zorgt, hoe meer je baby dat zal voelen en op zijn beurt tot rust zal komen.