Bevalling in het water: welke voordelen? welke risico's?

Bij een bevalling in het water blijft de mama niet alleen in het water tijdens de persfase, maar ook tijdens de geboorte van de baby[2]. De baby wordt na de geboorte naar het wateroppervlak gebracht. De placenta wordt vervolgens in of buiten het water uitgedreven. Het is een methode vannatuurlijke bevalling. 

Op basis van de beschikbare studies over dit onderwerp worden er meerdere voordelen waargenomen die samenhangen met bevallen in het water.

Een betere bevallingservaring

Vrouwen die in het water bevallen hebben gemiddeld een betere ervaring dan vrouwen die buiten het water bevallen: 72% van de vrouwen zegt dat ze opnieuw voor deze methode zou kiezen, tegenover 8% in de tweede groep [3]. Een andere studie toont aan dat de meerderheid van de vrouwen hun bevallingservaring in het water als positief en zeer aangenaam omschreef [4], in tegenstelling tot eerdere bevallingen als het niet hun eerste kind was.

Minder pijn ervaren

Vrouwen die in het water bevallen ervaren minder pijn volgens de studies [5][6]. Het gevolg: minder behoefte aan pijnstillende medicatie [7], en vrijwel geen epidurale verdoving (0% volgens sommige studies) [8].

Minder pijnstillers nodig

Een Amerikaanse studie toonde aan dat vrouwen die een bad gebruiken het water in 84% van de gevallen als effectief voor pijnverlichting beschrijven (tegenover 24% effectiviteit voor medicatie bij vrouwen die pijnstillers kregen) [9].
Nog een positief punt van bevallen in het water: het zou de mogelijke bijwerkingen van morfinegebaseerde medicatie kunnen voorkomen (verminderd "bewustzijn" bij mama's, vertraagde ademhaling bij baby) [10].
Een ander interessant punt: vrouwen die buiten het water bevallen zeggen minder pijn te voelen tijdens het persen. Maar vrouwen die in het water bevallen herinneren zich de pijn na de bevalling niet meer, wat bijdraagt aan een zeer positieve herinnering aan deze ervaring [11].

Mogelijk een kortere bevallingstijd

Een gerandomiseerde studie uit 2005 met 160 moeders kon een verkorting van de totale bevallingstijd aantonen (50 minuten minder!) voor vrouwen die in het water bevielen [12].

Het is ook mogelijk om een zwangerschapssupplement of een infusie op basis van frambozenblad om het lichaam van tevoren te ondersteunen. 

Een grotere kans op een vaginale bevalling

In de studies hebben vrouwen die willekeurig worden toegewezen aan een bevalling in het water meer kans om vaginaal te bevallen dan vrouwen die worden toegewezen aan een bevalling buiten het water. In een van de studies was het percentage vaginale bevallingen bijvoorbeeld 94% in de "waterbirth"-groep versus 84% in de "landbirth"-groep [13].

Minder kans op een episiotomie

Episiotomieën veroorzaken meer schade bij moeders dan een spontane scheur, doordat ze het risico op langdurig letsel aan het perineum vergroten [14]. In studies naar de impact van episiotomieën konden onderzoekers een significante vermindering vaststellen van het episiotomiepercentage bij vrouwen die in het water bevielen (2 tot 33 keer minder risico!). Uiteraard is het voor een zorgverlener moeilijker om een episiotomie in het water uit te voeren, wat deze cijfers deels verklaart.

Mogelijk minder kans op een perineurscheur van de 3de of 4de graad

Deze scheuren gaan gepaard met problemen zoals fecale incontinentie, langdurige pijn aan het perineum of pijn tijdens seksueel contact. 6 observationele studies konden vaststellen dat deze ernstige scheuren minder voorkomen bij bevallingen in het water [15], en 3 studies konden geen significant verschil waarnemen. Deze risicovermindering is waarschijnlijk te danken aan het feit dat bevallen in het water het percentage episiotomieën verlaagt, terwijl episiotomieën het risico op scheuren van de 3de en 4de graad kunnen verhogen [16].

Minder bloedverlies

Een review concludeerde dat vrouwen die in het water bevallen minder of evenveel bloed verliezen als vrouwen die buiten het water bevallen [17]. Een andere studie toonde aan dat vrouwen die op een kraamstoel bevielen 2 keer meer kans hadden op een bloeding tijdens de bevalling dan vrouwen die in het water bevielen [18].

In sommige studies konden onderzoekers aantonen dat kinderen die in het water geboren werden minder kans hadden om na de geboorte of in de eerste 6 levensweken voor zorg naar het ziekenhuis te worden overgebracht (3,4% versus 4,5%) [19]. Maar uiteraard wordt bevallen in het water alleen aangeboden aan moeders met risicoloze zwangerschappen, en wanneer de bevalling zonder problemen verloopt…

Het is moeilijk om voordelen te observeren, maar men kan een afwezigheid van risico's vaststellen. Studies hebben geen verhoogd risico voor baby's bij een bevalling in het water kunnen aantonen, ook al bestaan er slechts 4 studies over dit onderwerp [20]. Studies hebben geen verschil aangetoond in de APGAR-score (beoordeling van de vitaliteit van een pasgeborene op basis van empirische observatie op het moment van de geboorte) van pasgeborenen bij de geboorte na 5 minuten [21].

Studies laten niet toe te zeggen of bevallen in het water voordelen biedt voor baby's. Het is moeilijk om hierover conclusies te trekken, omdat vroedvrouwen of artsen de moeders uit het water halen wanneer de bevalling gecompliceerd verloopt, waardoor de meeste "probleemloze" geboorten er plaatsvinden.

Het kan moeilijk zijn om met zekerheid te observeren of te bevestigen dat er risico's verbonden zijn aan een bevalling in het water, omdat die wordt stopgezet zodra er risico's worden vermoed. 

Een deel of het volledige baringsproces in het water doorbrengen heeft al enkele jaren erkende voordelen: het verlicht de pijn en verkort ook de eerste fase van de baring. Hoewel bevallen in het water lang als controversieel werd beschouwd, hebben studies geen verhoogde risico's voor de baby aangetoond.

Natuurlijk zijn er nog maar weinig studies, maar het lijkt erop dat bij bevallingsrisico's de voordelen van een bevalling in het water interessant zijn voor moeders: minder medicatie, bevallen zonder ruggenprik, minder episiotomieën, minder ernstige scheuren, minder bloedverlies en een positievere en "krachtigere" ervaring voor de mama.

En na de bevalling, om het herstel te bevorderen, kun je kiezen voor de beste voedingssupplement postpartum (kraamtijd): collageen! Het bevordert het spierherstel en ondersteunt de weefsels en het lichaam.