Het vaginaal toucher: de enige optie voor de bevalling?

Het vaginaal toucher is een lichamelijk onderzoek van de bekkenorganen van de vrouw. 

Dit wordt vaak uitgevoerd vóór de bevalling om de positie, de toniciteit, de lengte en de ontsluiting van de baarmoederhals te bepalen, het benig bekken te beoordelen maar ook de foetale ligging, wat belangrijk kan zijn om te bepalen of de baby verkeerd ligt, met name bij aanwezigheid van risicofactoren [1]. 

De WHO en de hoge autoriteit voor gezondheid bevelen deze praktijk niet systematisch aan.
 

Het vaginaal toucher wordt voorgesteld wanneer de vrouw in arbeid lijkt te zijn. Bij vroegtijdig breken van de vliezen (breken van het vruchtwater) wordt het echter niet aanbevolen dit systematisch te doen als er geen pijnlijke weeën zijn [2]. 

Tijdens de latentiefase, de eerste fase van de bevalling, kan een vaginaal toucher elke twee tot vier uur worden uitgevoerd, daarna elk uur tijdens de tweede fase van de bevalling. 
 

De bevalling kan ook kunstmatig worden opgewekt door middel van een vaginaal toucher. De loskomen van de vliezen het gevolg is van dit toucher, wat voldoende weeën kan opwekken om de bevalling op gang te brengen. Het is echter een pijnlijke ingreep die bloedingen kan veroorzaken [3].

Wat is de purple line?
 

In 1990 spraken wetenschappers voor het eerst over het verschijnen van een rood/paarse verkleuringslijn (die echter minder zichtbaar kan zijn bij een donkerdere huidskleur), die vertrekt vanuit de anale rand en zich uitstrekt tussen de billen tot aan de bovenkant van de billen (ter hoogte van waar het staartbeen naar binnen begint te buigen) aan het begin van de tweede fase van de bevalling [4]. Hun studie suggereerde destijds al dat er een correlatie zou bestaan tussen de lengte van deze lijn, de cervixdilatatie en de positie van het hoofd van de foetus. 

Hoe ontstaat ze? 

De oorzaak van het ontstaan van deze lijn is nog onbekend, maar er zijn enkele hypothesen geformuleerd. Het verschijnen ervan zou te wijten kunnen zijn aan vasocongesti (dat wil zeggen een zwelling van het lichaamsweefsel als gevolg van een verhoogde vasculaire bloedstroom) aan de basis van het heiligbeen [8]. Deze congestie zou kunnen optreden door de intrabekkense druk wanneer het hoofd van de foetus daalt, wat de correlatie tussen de positie van het foetushoofd en de lengte van de paarse lijn zou kunnen verklaren. 

De ruit van Michaelis is een vliegervorming zone in de onderrug die de onderste lendenwervels en het heiligbeen omvat. Het is mogelijk dat dit botgebied tijdens de gevorderde bevalling naar achteren verschuift, waardoor de vleugels van het ilium worden teruggeduwd en de diameter van het bekken toeneemt. Deze normale veranderingen in de bekkenvorm kunnen een mogelijke verklaring bieden voor het ontstaan van deze lijn [9].

Het is mogelijk dat de geluiden die vrouwen maken tijdens de bevalling informatie kunnen geven over de aard van de pijn die de vrouw ervaart en daarmee over het stadium van de bevalling dat bereikt is [10]. 

Om de bevalling op deze manier te beoordelen, moet de vroedvrouw de toekomstige mama echter uiterst goed kennen vóór de bevalling, wat niet altijd mogelijk is. Aanvullend onderzoek op dit gebied is nodig om de weg vrij te maken voor deze nieuwe alternatieve, niet-invasieve methode.

Hoewel het vaginaal toucher de norm is om de ontsluiting van de baarmoederhals te bepalen en te zien hoe de foetus ligt, kan er voor sommige vrouwen een ander alternatief zijn! 

Een alternatief zou zijn om een paarse lijn te observeren die zich vormt vanaf de onderkant van de billen en geleidelijk omhoog loopt naarmate de bevalling vordert. Deze lijn verschijnt gemiddeld bij 76% van de vrouwen, wat het een veelbelovend alternatief maakt dat het waard is om bekend te zijn.

Een ander alternatief dat momenteel wordt onderzocht, is het bepalen van de voortgang van de ontsluiting aan de hand van de kreten van de moeder en de intensiteit van de pijn.