Symptomen eisprong: wat zijn het en hoe herken je ze?

De menstruatiecyclus, met een gemiddelde duur van 28 dagen, is verdeeld in vier hoofdfasen: 

De menstruatie (duur van 3 tot 7 dagen) markeert het begin van de cyclus. Als er geen bevruchting heeft plaatsgevonden, breekt het endometrium, dat was verdikt om een embryo op te nemen, af en wordt afgevoerd in de vorm van bloedingen die de menstruatie zijn. 

De folliculaire fase (van de menstruatie tot de eisprong): Onder invloed van het follikelstimulerend hormoon (FSH) beginnen meerdere follikels in de eierstokken zich te ontwikkelen, maar doorgaans bereikt slechts één de rijpheid. Het oestrogeen dat door deze follikels wordt aangemaakt, stimuleert de verdikking van het endometrium om de baarmoeder voor te bereiden op een eventuele innesteling.

De eisprong, halverwege de cyclus (dag 14 in een cyclus van 28 dagen). Een plotse stijging van het luteïniserend hormoon (LH) triggert de vrijgave van een rijpe eicel door de dominante follikel. Deze eicel wordt vervolgens opgevangen door de eileiders, waar ze bevrucht kan worden.

De luteale fase: Na de eisprong verandert de lege follikel in een geel lichaam, dat progesteron aanmaakt. dat het endometrium stabiliseert om innesteling te bevorderen. Als er geen bevruchting plaatsvindt, breekt het gele lichaam af, dalen de progesteronniveaus en begint een nieuwe cyclus met de menstruatie.

Lees meer in ons artikel over hoe je je eisprong berekenen. 

Deze fasen, gereguleerd door een precies hormonaal evenwicht, beïnvloeden niet alleen de vruchtbaarheid maar ook verschillende aspecten van de fysieke en emotionele gezondheid. 

Het eerste symptoom van de eisprong is het LH-gehalte, dat het lichaam in grotere hoeveelheden afscheidt om te helpen bij het vrijgeven van de eicel uit het ovarium. Dit verschijnsel staat bekend als de LH-piek en de eisprong vindt ongeveer 16 tot 36 uur daarna plaats. LH veroorzaakt een duidelijke daling van de oestrogeenproductie ongeveer 12 uur vóór de eisprong en stimuleert tegelijkertijd een 2 tot 3 keer hogere progesteronproductie ten opzichte van de basiswaarden[1].

Je bent het meest vruchtbaar wanneer het LH-gehalte stijgt.

Een betrouwbare methode: 

De detectie van de LH-stijging, zowel in het serum als in de urine, is zeer gevoelig en specifiek voor de eisprong en biedt een grote nauwkeurigheid bij het bepalen van het conceptievermogen[2].

Let echter op als je het syndroom van de niet-geruptureerde golutiniseerde follikel hebt: 

Deze methode is mogelijk niet geschikt in deze situatie, die voorkomt bij 10% van de menstruatiecycli bij normaal vruchtbare personen. Bij personen die hieraan lijden, verloopt alles hormonaal gezien zoals bij een geslaagde eisprong. In werkelijkheid slaagt de follikel er echter niet in te ruptureren en zijn eicel vrij te geven. Dit is dan ook niet detecteerbaar, want alle indicatoren staan op groen, maar er wordt geen eicel door de eileider opgevangen en kan dus niet worden bevrucht[3].

Het LH-gehalte is niet altijd betrouwbaar bij PCOS: 

Een andere situatie waarin de LH-test voor verwarring kan zorgen: in het geval van het polycysteuze-ovariumsyndroom (PCOS), is het LH-gehalte vaak voortdurend hoog, en kan daardoor een eisprong-test positief reageren terwijl de eisprong helemaal niet nakend is.

Je voortplantingshormonen hebben een meetbare invloed op je lichaamstemperatuur. In de basis is die iets lager tijdens de folliculaire fase (de eerste helft van de cyclus), stijgt ze na de eisprong en blijft ze hoog gedurende de hele luteale fase (de tweede helft van de cyclus)[4].

Een lichte meetbare variatie

Een stijging wordt geproduceerd als reactie op progesteron, dat vrijkomt na de eisprong. Het bereidt de baarmoeder voor op de innesteling van een bevruchte eicel. De verandering na de eisprong is klein - de temperatuur stijgt slechts 0,3ºC tot 0,6°C (maar dit blijft meetbaar met een basaalthermometer) - en kan gemakkelijk worden beïnvloed door factoren zoals ziekte, alcohol en slaapveranderingen[5].

Een betrouwbare techniek als ze niet alleen wordt gebruikt

Wanneer men deze veranderingen vergelijkt met de echografische diagnose, valt op dat de metingen slechts een correlatie van 30% geven met de diagnose van de eisprong[6]. Er zijn methoden ontwikkeld waarbij de basaaltemperatuur wordt gecombineerd met andere indicatoren van de eisprong, zoals het cervixslijm, en de synthese van de twee parameters van de menstruatiecyclus wijst op een klinische eisprong, die in 89% van de cycli overeenkomt met minder dan één dag verschil met de eisprong bepaald door deze factoren[7].

De voorwaarden voor betrouwbaarheid.

Ze moet 's ochtends bij het ontwaken worden gemeten, vóór je voet op de grond zet, altijd op hetzelfde tijdstip binnen een marge van maximaal 1 uur, en bij voorkeur vaginaal of rectaal (eventueel oraal).

Het betreft een a-posteriori-indicator van de eisprong, ook al kan de temperatuur soms al beginnen te stijgen vóór de eisprong, wanneer de follikel begint te luteiniseren onder invloed van LH, voordat hij zijn oöcyt vrijgeeft.

Er kunnen dus trapvormige stijgingen worden waargenomen.

Sinds de jaren 1980 is het algemeen aanvaard dat de slijmpiek nauw gecorreleerd is met de eisprong[8].

Een uitgebreide kwantificering met behulp van een scoresysteem voor deze piek gaf aan dat deze het hoogst is op de dag van de LH-piek en dat de eisprong gemiddeld 0,9 dag na de piek begint, met een marge van 3 dagen erna tot 2 dagen ervoor[9].

De veranderingen in uiterlijk 

Wanneer de eisprong nadert, wordt het vaginaal vocht zeer vloeibaar, rekbaar en transparant (zoals eiwit of zelfs olie), en geeft het een zeer glad en gesmeerd gevoel. Niet te verwarren met witte afscheiding, wat normale afscheiding is en geen symptoom van de eisprong.

De baarmoederhalslijm na bevruchting is specifiek. De eisprong wordt bevestigd door het abrupte opdrogen ervan van de ene op de andere dag.

Deze veranderingen zijn een betrouwbare indicator 

Gegevens uit een studie tonen aan dat 78% van de LH-pieken plaatsvindt binnen ± 1 dag na de piek, en 91% binnen ± 2 dagen. Vergelijking van een urinaire LH-detectiemonitor wees uit dat de gemiddelde dag van de vruchtbaarheidspiek via de monitor en de zelfobservatie van het baarmoederhalslijm zeer vergelijkbaar waren (namelijk de 16e dag)[10].

Tijdens de menstruatie staat hij laag en is hij over het algemeen vrij gemakkelijk te voelen; hij is ook vrij stevig. Naarmate de menstruatiecyclus vordert, beweegt de positie omhoog. Vlak voor de eisprong staat hij op zijn hoogste punt en kan hij op dat moment zelfs te hoog staan om te bereiken. Hij wordt ook zachter.

Rekening houdend met dit eisprong-symptoom is het dus mogelijk te bepalen wanneer de eisprong bij jou moet plaatsvinden. Deze veranderingen hebben de neiging zich een of twee dagen voor de eisprong voor te doen, en kunnen daarom samen met andere tekenen worden gebruikt om je te helpen de geslachtsgemeenschap tijdens je vruchtbare periode nauwkeurig te plannen.

Zodra de eisprong begint, wordt hij harder, daalt hij lager in de vagina en sluit de opening zich. Dit kan enkele uren tot enkele dagen na de eisprong plaatsvinden en verschilt van persoon tot persoon. Het is daarom verstandig om dit gedurende een paar maanden te volgen om te weten wat er bij jou gebeurt, zodat je het kunt observeren als een eisprong-symptoom.

Sommige vrouwen ervaren een eisprong-symptoom dat Mittelschmerz wordt genoemd. Dit is een eenzijdige pijn in de onderbuik die gepaard gaat met de eisprong.

Het kan worden ervaren als een scherpe of doffe kramp in het lichaam, meestal aan de kant van de buik waar de eierstok een eicel vrijgeeft. Dit komt door de zeer sterke spanning die de follikel uitoefent op de wand, voordat hij erin slaagt die te doorbreken om de eicel vrij te geven[11]. Het treedt doorgaans op 10 tot 16 dagen voor het begin van de menstruatie, is niet gevaarlijk en is gewoonlijk goedaardig. Het duurt meestal een paar uur, en bij sommige mensen kan de duur een paar dagen zijn.

Onderzoeken waarbij echografie werd gebruikt om het moment van de eisprong te bepalen, hebben aangetoond dat de eisprong-pijn doorgaans werd gevoeld rond het LH-piekmoment, ongeveer 24 tot 48 uur vóór de eisprong[12].

Omdat LH zijn piek bereikt 16 tot 36 uur voor de eisprong, zijn je kansen op zwangerschap groot als je in deze periode seks hebt. Vrouwen zijn seksueel actiever in de dagen vóór en inclusief de pre-ovulatoire piek, gekenmerkt door de LH-piek. Deze seksuele periode is meer uitgesproken bij vaste seksuele partners, hoewel de toename van seksueel verlangen even groot is bij vrouwen zonder partner [13].

Een stijging van testosteron

De stijging van testosteron die voorafgaat aan de eisprong verklaart voor een groot deel deze variatie in libido. Bovendien zou deze variatie in testosteron tijdens de menstruatiecyclus, menstruatie de voorkeuren van vrouwen voor mannelijkheid in gezichten, stemmen en gedrag van mannen beïnvloeden, en dit des te meer rond de eisprong [14]!

Een stijging van oestrogenen

Een andere studie toonde aan dat het seksueel verlangen zijn hoogtepunt bereikt wanneer het oestrogeenniveau hoger is. De stijging van het oestrogeenniveau begint doorgaans eerder dan die van LH, maar bereikt gewoonlijk op hetzelfde moment zijn piek [15].

De observatie van de kenmerken van speeksel heeft aangetoond dat in 88% van de cycli er een directe correlatie bestaat tussen de speekselkristallisatie en het vruchtbare venster, evenals een verband tussen het begin van de kristallisatie en de glairepiek[16].

Hoewel deze piek een betrouwbare indicator van eisprong-symptomen bleek te zijn, is de relatie tussen speeksel en de piek dat het begin van de kristallisatie gemiddeld 6 dagen vóór de piek plaatsvindt. Dit suggereert dat speeksel nuttig is om het begin van het vruchtbare venster te identificeren, maar niet voor de directe detectie van de eisprong volgens de beschikbare studies[17].

Andere symptomen van de eisprong

Hier volgt een niet-uitputtende lijst van eisprong-symptomen:  

Licht bloedverlies of spotting bij de vrijgave van de eicel door de follikel.

Gevoelige borsten.

Hoofdpijn en stemmingswisselingen. 

Buikpijn (opgezette buik, krampen, gas, een opgeblazen gevoel of buikkrampen).

Een algemeen gevoel van vermoeidheid kan de eisprong begeleiden.

Pijn in de onderrug

Wanneer een geslaagde eisprong leidt tot bevruchting, gevolgd door een zwangerschap, kunnen bepaalde tekenen van een geslaagde eisprong verschijnen, hoewel deze van vrouw tot vrouw verschillen. Hier zijn de belangrijkste signalen om op te letten:

Uitblijven van de menstruatie: Het uitblijven van de menstruatie is vaak het eerste duidelijke teken, zeker als je cyclus normaal gesproken regelmatig is.
Veranderingen in de basaaltemperatuur: Na de eisprong blijft de basaaltemperatuur verhoogd door de aanmaak van progesteron. Als deze verhoging langer dan 14 dagen aanhoudt, kan dit een aanwijzing zijn voor een zwangerschap.
Gespannen borsten, pijnlijke borsten: De borsten kunnen gevoeliger, zwaarder of pijnlijker worden door vroege hormonale veranderingen.
Licht bloedverlies of innestingsbloeding: Een kleine hoeveelheid bloed kan enkele dagen na de eisprong worden waargenomen, wanneer het embryo zich in de baarmoederwand innestelt. Dit bloedverlies is doorgaans lichter dan een menstruatie.
Ongewone vermoeidheid : Stijgende progesteronspiegels kunnen leiden tot meer vermoeidheid, zelfs heel vroeg in de zwangerschap.
Toename van vaginale afscheiding: Een verandering in de consistentie of hoeveelheid vaginale afscheiding kan worden waargenomen, vaak dikker en witter van kleur.
Verhoogde gevoeligheid voor geuren en lichte misselijkheid: Hoewel vaker voorkomend na een paar weken, merken sommige vrouwen deze symptomen al vanaf het begin.
Lichte buikkrampen : ze kunnen optreden als gevolg van de innesteling van het embryo.
Trek in eten: je kunt een toename van de eetlust waarnemen. 

Een positieve zwangerschapstest zal de aanwezigheid van een zwangerschap kunnen bevestigen. Bij twijfel of ongewone symptomen is het raadzaam om je arts of gynaecoloog te raadplegen.

Conclusie

Er zijn verschillende factoren waarmee je kunt bepalen of je aan het ovuleren bent of niet, en door deze verschillende factoren te combineren kun je nog nauwkeuriger weten wanneer je ovuleert.

Niet alle factoren zijn bij iedereen waarneembaar. Buikpijn treedt niet bij iedereen op, net zoals borstpijn of misselijkheid en hoofdpijn bijvoorbeeld. Het ontbreken van symptomen betekent niet dat je niet hebt geovuleerd, maar het kan wel een aanwijzing zijn. Als je een kinderwens hebt, zijn er ook bepaalde factoren of tekenen van een geslaagde eisprong die je kunt waarnemen. 

Aarzel niet om een zorgprofessional te raadplegen (gynaecoloog, verloskundige of huisarts) om je te laten begeleiden. 

Onze voedingssupplement zwangerschap multivitamines Baby Bump helpt je om een voorraad nuttige voedingsstoffen op te bouwen voor de eisprong en je kansen op zwangerschap te vergroten.