Ovariële stimulatie: wat kun je verwachten, in je lichaam en in je hoofd

In een natuurlijke cyclus rijpt één enkele follikel en geeft een eicel vrij. Bij een ivf of het invriezen van eicellen is het doel anders: meerdere follikels tegelijk verkrijgen om de kans te vergroten dat er voldoende rijpe eicellen kunnen worden aangeprikt.

Het protocol wordt afgestemd op elke vrouw, met name op basis van haar ovariële reserve en de dosering van hetanti-müllerhormoon (AMH), die de arts een idee geven van het aantal mogelijk te mobiliseren follikels. Daarom kunnen protocollen sterk verschillen van vrouw tot vrouw. Er is niet één enkele manier om te werk te gaan: het protocol wordt vooral individueel afgestemd.

Als je je vruchtbaarheid wilt behouden, vind je meer details over het volledige traject in onze gids over het invriezen van eicellen.

Concreet verloopt een ovariële stimulatie altijd ongeveer op dezelfde manier, met variaties afhankelijk van het protocol dat je medische team kiest.

De injecties

De injecties worden doorgaans subcutaan toegediend, vaak in de buik, elke dag op een vast tijdstip. Veel vrouwen zien op tegen dit moment voordat ze het meemaken, maar merken vervolgens dat de handeling snel routine wordt. Sommige vrouwen doen het alleen, terwijl anderen er in het begin de voorkeur aan geven zich te laten begeleiden door hun partner of een verpleegkundige, totdat ze meer vertrouwen hebben.

De monitoring

Tijdens de hele stimulatie maken regelmatige bloedafnames en echo’s het mogelijk om de groei van de follikels te volgen en de doses indien nodig aan te passen. Dit is vaak het meest veeleisende deel qua organisatie, met afspraken kort na elkaar, soms om de twee dagen.

De triggerinjectie

Zodra de follikels de gewenste grootte hebben bereikt, zet een injectie de laatste rijping van de eicellen in gang. De timing is nauwkeurig, meestal tot op het uur berekend, omdat die het moment van de punctie bepaalt.

De eicelpunctie

De punctie vindt ongeveer 36 uur na de triggerinjectie plaats, onder plaatselijke of algehele verdoving, afhankelijk van het centrum. Het is een korte ingreep die vaginaal onder echografische controle wordt uitgevoerd. Soms kan deze in de uren erna gevolgd worden door een trekkend gevoel of vermoeidheid.

Dit is een van de meest gestelde vragen, waarvan het antwoord afhangt van het protocol. Reken gemiddeld op 10 tot 14 dagen injecties, vanaf het begin van de stimulatie tot de triggerinjectie. De punctie vindt 36 uur later plaats.

Sommige protocollen starten na een hormonale voorbereidingsfase van enkele weken, met onder meer als doel de cyclus te synchroniseren. Deze extra tijd kan je het gevoel geven dat je « tijd verliest », terwijl de stimulatie zelf nog niet is begonnen. Aarzel niet om vanaf het begin een gedetailleerde planning aan je team te vragen. Die kan je helpen om beter vooruit te kijken en het wachten beter te beheren.

De hormonen die worden gebruikt bij ovariële stimulatie kunnen bijwerkingen veroorzaken, meestal mild en tijdelijk[1]:

• Opgeblazen gevoel en een zwaar gevoel in de onderbuik, door de groei van de follikels;
• Vermoeidheid, soms vrij uitgesproken aan het einde van de stimulatie
• Gevoeligheid van de borsten;
• Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid;
• Af en toe hoofdpijn;
• Kleine lokale reacties op de injectieplaatsen.

Houd er rekening mee dat deze gevoelens niet betekenen dat er iets misgaat. Ze zijn een teken dat je lichaam op de behandeling reageert. Het belangrijkste is dat je niet alleen blijft met deze zorgen. Je medische team is er om je informatie te geven, je gerust te stellen of het protocol indien nodig aan te passen.

Als je daarentegen hevige pijn, kortademigheid of snelle gewichtstoename ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met je centrum, want dit zijn signalen die snel medisch advies vereisen.

Je hoort steeds vaker over « milde » protocollen of zogenoemde « natuurlijke » ovariële stimulatie. Achter deze aanpak schuilt het idee om lagere doses hormonen te gebruiken, of zelfs te steunen op de spontane cyclus met zo min mogelijk interventie, om minder follikels te stimuleren maar te streven naar betere kwaliteit en minder bijwerkingen.

Dit type protocol is niet geschikt voor alle situaties: het hangt namelijk af van je leeftijd, je ovariële reserve en het doel van het traject (ivf, invriezen). Het is een optie om met je arts te bespreken als de bijwerkingen of de emotionele belasting van klassieke protocollen zwaar wegen, maar het vervangt geen individueel medisch advies.

Als een eerste stimulatiecyclus niet de verwachte resultaten heeft opgeleverd, of als er meerdere invriescycli gepland zijn, kan de vraag naar de tussenperiode rijzen.

Hiervoor bestaat geen vaste regel[2]: sommige centra stellen voor om snel door te gaan, al vanaf de volgende cyclus; andere geven er de voorkeur aan om één of twee rustcycli te laten, zodat het lichaam kan herstellen, vooral bij hyperstimulatie[3] of aanzienlijke vermoeidheid.

Deze beslissing neem je samen met je medische team, afhankelijk van je reactie op de vorige behandeling en hoe je je voelt. Het is ook het moment om jezelf, als je dat nodig hebt, een echte mentale pauze te gunnen voordat je aan een nieuwe cyclus begint.

Naast het medische protocol zelf is het in de weken vóór een stimulatie belangrijk om goed voor je leefstijl te zorgen. Regelmatige slaap, gevarieerde voeding, minder tabak en alcohol, stressbeheersing… Deze basisprincipes kunnen behandelingen niet vervangen, maar helpen om de cyclus onder betere omstandigheden te beginnen.

Het is ook een goede periode om aandacht te besteden aan je voeding en aan de verbetering van je eicelkwaliteit, onder meer door te steunen op bepaalde antioxidanten. De co-enzym Q10 behoort tot de meest bestudeerde werkzame stoffen in deze context, naast andere nutriënten zoals N-acetylcysteïne. De beschikbare gegevens suggereren een verband tussen de antioxidantstatus en de folliculaire omgeving, zonder dat een effect op de uitkomst van een stimulatieprotocol kan worden gegarandeerd, aangezien die afhangt van talrijke factoren die eigen zijn aan elke vrouw[4].

Vanuit die gedachte heeft Jolly Mama ontwikkeld Ovo+, een supplement met co-enzym Q10 en NAC, dat je in de weken vóór een cyclus kunt nemen, als ondersteuning en niet als vervanging van medische opvolging. Bekijk onze volledige selectie voor deze periode in onze vruchtbaarheidscollectie. Zoals bij elk supplement, bespreek het met je gynaecoloog of verloskundige voordat je begint, vooral naast een stimulatieprotocol.

Er wordt veel gesproken over het lichaam, minder over de impact van ovariële stimulatie op het emotionele welzijn. Tussen het wachten op de resultaten van de monitoring, de mentale belasting van afspraken die je moet inpassen in een al druk leven, en hormonen die door het proces ontregeld raken, is ovariële stimulatie een periode waarin je je kwetsbaarder kunt voelen dan gewoonlijk. Dat is geenszins een teken van zwakte, maar een normale reactie op deze bijzondere periode die je doormaakt.

Sommige vrouwen vinden steun door openlijk te praten over hun gevoelens en zorgen met de mensen om hen heen. Anderen kiezen liever voor psychologische begeleiding door een professional, zoals sommige fertiliteitscentra aanbieden.

Zoals je hebt begrepen, is er geen goede of slechte manier om deze fase te beleven. Het belangrijkste is om jezelf eraan te herinneren dat vermoeidheid of bezorgdheid voelen niets zegt over de afloop van het traject!