Zwangerschapsvermoeidheid in het eerste trimester: waarom je zo uitgeput bent en hoe je weer energie krijgt

Vanaf de eerste weken past je lichaam zich aan om het embryo te ontvangen en de placenta op te bouwen, het orgaan dat de uitwisseling met je baby mogelijk maakt. Je bloedvolume neemt sterk toe en je hart moet harder werken (1). Deze aanpassingen vragen veel van je lichaam.

Progesteron, het hormoon dat de zwangerschap in stand houdt, heeft een versuffend effect. Toch blijft het progesterongehalte in de laatste twee trimesters hoger, terwijl de uitputting dan vaak afneemt. Het verklaart dus niet alles: het is de combinatie van lichamelijke en emotionele veranderingen die zwaar kan zijn (2).

Daar komt misselijkheid nog bij. Als je daar vooral last van hebt, lees je in ons artikel hoe je die kunt verlichten.

Tot slot kunnen lage ijzervoorraden deze vermoeidheid versterken. IJzer is nodig om hemoglobine aan te maken, dat zuurstof door het bloed vervoert, en je ijzerbehoefte neemt gedurende de zwangerschap toe. Alleen bloedonderzoek kan uitwijzen hoe het met je ijzervoorraad staat.

Je zou denken dat je met zoveel behoefte aan slaap gemakkelijk de nacht doorkomt. Vaak is het tegendeel waar. In een onderzoek onder meer dan 500 zwangere vrouwen die tussen 8 en 12 weken zwanger waren, sliep bijna de helft minder dan 7 uur per nacht, gaf 15 % aan moeite te hebben met slapen en beschreven meer dan vier op de tien overmatige slaperigheid overdag (3). Vermoeidheid en slaap beïnvloeden elkaar: hoe groter de uitputting, hoe slechter de slaapkwaliteit (4).

Verschillende dingen kunnen je nachtrust verstoren: wakker worden om te plassen, misselijkheid, gevoelige borsten en gedachten die om de zwangerschap blijven draaien. Stress en angst, die in deze eerste weken vaak voorkomen, kunnen slapeloosheid ook in stand houden.

Vermoeidheid in het 1e trimester van de zwangerschap: welke maand is het zwaarst?

Er is geen eenduidig antwoord. Volgens sommige onderzoeken is de uitputting het sterkst in het eerste trimester, terwijl ze volgens andere onderzoeken juist toeneemt tot aan de bevalling (5). Het vaakst wordt dit patroon beschreven: zware eerste weken, een rustigere periode in het tweede trimester en daarna opnieuw meer vermoeidheid in de laatste weken, met ongemak en een vaker onderbroken nachtrust.

Wanneer neemt zwangerschapsvermoeidheid af?

Vaak tegen het einde van de derde maand, tegelijk met de misselijkheid, die rond 9 weken het sterkst is en rond 12 weken afneemt (5). Sommige aanstaande moeders blijven echter langer uitgeput.

Naast voeding kunnen een paar eenvoudige gewoontes je helpen deze weken beter door te komen.

Doe een kort dutje. Een paar minuten met je ogen dicht, tijdens de lunchpauze of wanneer je thuiskomt, kunnen soms al helpen om de dag door te komen. Als je werkt, zijn korte, regelmatige pauzes vaak haalbaarder dan een echt dutje (2).

Blijf bewegen, al is het maar een beetje. Dat klinkt misschien tegenstrijdig als je uitgeput bent, maar lichaamsbeweging maakt deel uit van de aanbevelingen. De Franse gezondheidsautoriteit Haute Autorité de santé adviseert 150 tot 180 minuten matig intensieve lichaamsbeweging per week, geleidelijk op te bouwen, bijvoorbeeld door te beginnen met drie sessies van 15 minuten (6). De voordelen gelden ook voor de foetus en de pasgeborene (6). Wandelen bij daglicht, zwemmen of zwangerschapsyoga zijn toegankelijke opties.

Vraag om hulp. Boodschappen, schoonmaken, koken, de zorg voor oudere kinderen: taken overlaten aan je partner of mensen om je heen kan je echt ontlasten. Bespreek op je werk welke aanpassingen je nodig hebt. Als je situatie daar aanleiding toe geeft, kan je arts of verloskundige je ook rust voorschrijven.

Geef je nachtrust de ruimte. Regelmatige bedtijden, een rustig moment zonder scherm voordat je gaat slapen en een koele slaapkamer helpen je om in slaap te vallen.

Haal de druk eraf. Ademhalingsoefeningen, ontspanning en bijeenkomsten ter voorbereiding op de bevalling: minder stress helpt je ook om te herstellen.

IJzer maakt deel uit van hemoglobine, dat zuurstof door het bloed vervoert. Het zit in rood vlees, vis en peulvruchten.

Vitamine C draagt bij aan de normale werking van het immuunsysteem en verhoogt de opname van ijzer uit plantaardige voeding wanneer je het tijdens dezelfde maaltijd binnenkrijgt. Het zit in citrusvruchten, kiwi’s, paprika’s, aardbeien en koolsoorten.

Magnesium speelt een rol bij de werking van spieren en zenuwen. Het zit in noten en zaden, volkoren granen en pure chocolade.

B-vitamines spelen een rol bij de energieproductie uit voeding. B9 draagt daarnaast bij aan de ontwikkeling van de neurale buis van de baby, de structuur waaruit de hersenen en het ruggenmerg ontstaan (7). Een dagelijkse aanvulling van 400 µg wordt aanbevolen vanaf het moment dat je zwanger wilt worden (7).

De supplementen van Jolly Mama
Ontdek het assortiment in de collectie voedingssupplementen voor tijdens de zwangerschap.

Baby Bump: een multivitamine met 400 µg gemethyleerd folaat (B9) in de vorm van 5-methyltetrahydrofolaat, dat het lichaam direct kan gebruiken, B-vitamines, jodium, selenium, zink, choline en DHA, een omega 3-vetzuur.

Mama-gnésium: magnesiumbisglycinaat, een vorm die goed wordt opgenomen en door de spijsvertering goed wordt verdragen.

Iron Mama: te gebruiken na bloedonderzoek en op advies van je verloskundige.

Bespreek het zonder uitstel als de uitputting erger wordt in plaats van afneemt, of als je daarnaast last hebt van kortademigheid, hartkloppingen, bleekheid, ongebruikelijke hoofdpijn, braken waardoor je niet kunt drinken, of aanhoudende somberheid. Deze symptomen kunnen wijzen op bloedarmoede, een schildklieraandoening of een sombere stemming: alleen een zorgverlener kan vaststellen wat er aan de hand is.

In Frankrijk wordt in de zesde maand standaard bloedonderzoek gedaan om bloedarmoede op te sporen (9). Ongeveer één op de vier zwangere vrouwen heeft bloedarmoede, wat de risico’s voor zowel de moeder als de foetus verhoogt (9).