Het polycysteus-ovariumsyndroom of PCOS

Het polycysteus-ovariumsyndroom is een aandoening die een breed spectrum van stoornissen omvat die zowel de hormonale, metabolische als reproductieve sfeer beïnvloeden. Naar schatting treft het 10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd[1].

De symptomen van het polycysteus-ovariumsyndroom of pcos

Tot de meest voorkomende tekenen bij vrouwen met deze aandoening behoren:

Lange menstruatiecycli (35 dagen of meer) en/of onregelmatige of zelfs afwezige cycli (amenorroe, of het uitblijven van menstruatie), of cycli zonder eisprong (anovulatoir).

Vruchtbaarheidsstoornissen, moeite om zwanger te worden (omdat de eisprong uitblijft, zeldzaam is of onregelmatig plaatsvindt). Het is ook mogelijk om een eierstokreseve laag. 

Overgewicht of obesitas. 

Hart- en vaatziekte. 

Acne bij volwassenen, met name op de onderste helft van het gezicht.

Haaruitval, met name op de bovenkant van het hoofd.

Overmatige lichaamsbeharing of hirsutisme, dat wil zeggen haren die groeien op plaatsen waar dat bij vrouwen niet hoort (borst, tepels, kin, wangen, rug, nek…). 

De meeste van deze symptomen zijn het gevolg van een verstoorde hormoonbalans. Dit is met name te wijten aan een verhoogd androgeengehalte (acne, hirsutisme, enz.), of een onbalans in de LH-FSH-verhouding die de vruchtbaarheid en de menstruatiecyclus beïnvloedt. 

Het is niet nodig om al deze tekenen te hebben om PCOS te hebben. Veel vrouwen met PCOS hebben geen gewichtsproblemen of vruchtbaarheidsstoornissen. Het is belangrijk om in gedachten te houden dat pcos en zwangerschap zijn niet onverenigbaar. 

De diagnose van PCOS

Om het polycysteus-ovariumsyndroom bij patiënten te diagnosticeren, moeten 2 van de volgende 3 elementen aanwezig zijn:

Een bepaald aantal cysten van een bepaalde grootte op de eierstokken.

Een overschot aan androgenen (hyperandrogenisme), oftewel de hormonen die geassocieerd worden met mannelijkheid (testosteron en zijn derivaten).

Een verstoorde cyclus (lang, zonder menstruatie, onregelmatig, anovulatoir).

Je kunt dus heel goed PCOS hebben zonder cysten op de eierstokken, of cysten op de eierstokken hebben zonder PCOS. De naam is een beetje verwarrend!

Voor het stellen van de diagnose is een bekkenechografie alleen niet voldoende; er is ook een hormonaal bloedonderzoek nodig en een observatie van de menstruatiecycli over meerdere maanden.

Traditioneel wordt aangenomen dat een niveau vanlaag anti-Mülleriaans hormoon (AMH) is een indicator voor een vruchtbaarheidsprobleem. Het komt echter ook vaak voor dat je een hoog AMH-niveau hebt in combinatie met PCOS. Maar zelfs bij een hoog AMH is het heel gebruikelijk om vruchtbaarheidsproblemen te hebben. Daarom is het meten van het AMH-niveau in het lichaam niet per se een goede indicator. 

Een nuance: als je geen hyperandrogenisme hebt maar wel alle symptomen van PCOS, is het mogelijk dat je cellen overgevoelig zijn voor androgenen. Met andere woorden, een normale hoeveelheid kan toch tekenen veroorzaken die geassocieerd worden met een overschot, en je kunt desondanks PCOS hebben.

PCOS is een complex multifactorieel syndroom waarbij veel systemen betrokken zijn. Hier zijn drie van de meest voorkomende risicofactoren. 

De eerste risicofactor van PCOS: hyperandrogenie

Het gaat om een hormonaal overschot dat men associeert met mannen (testosteron en zijn derivaten) [2]. Bij patiënten worden androgenen grotendeels aangemaakt door de eierstokken via de LH die door de hersenen wordt uitgescheiden om de eisprong op gang te brengen. Bij mensen met PCOS wordt LH vaak in overmaat uitgescheiden, wat leidt tot een overmatige hormonale productie. Dit kan de eisprong remmen of vertragen. In overmaat dragen ze bovendien bij aan het ontstaan van "mannelijke" kenmerken, zoals haarverlies op de kruin (vergelijkbaar met mannelijke kaalheid), haargroei op plaatsen waar dat bij mannen voorkomt, en acne met name op de onderkaak, waar bij mannen een baard zou groeien.

De tweede risicofactor van PCOS: insulineresistentie en hyperinsulinemie (zie diabetes)

De bloedsuikerspiegel (het suikergehalte in het bloed) is een parameter die min of meer constant moet blijven. Insuline is het hormoon dat door de alvleesklier wordt uitgescheiden om de overtollige suiker uit het bloed naar de cellen te sturen, waar het als energievoorraad wordt opgeslagen; zo kan de bloedsuikerspiegel weer dalen naar een normale waarde. 

Vrouwen met PCOS hebben vaak last van insulineresistentie. De cellen weigeren te reageren op insuline en weigeren de overtollige suiker uit het bloed op te nemen. Daardoor blijft de bloedsuikerspiegel hoog en zal de alvleesklier steeds meer insuline blijven aanmaken om de cellen toch te bereiken, tevergeefs. Bovendien draagt hyperinsulinemie bij aan een overmatige hormonale aanmaak van androgenen en vice versa [3] [4]. Alles hangt met elkaar samen! Dit kan complicaties veroorzaken, zoals diabetes type 2. Het kan ook de gewichtstoename beïnvloeden. 

De derde risicofactor van PCOS: chronische ontsteking

Ontsteking wordt veroorzaakt wanneer er een probleem is (verwonding, virus…) of om bepaalde normale lichaamsprocessen te ondersteunen (menstruatie, eisprong). Ontsteking is dus bedoeld als tijdelijk verschijnsel. Wanneer de ontsteking echter chronisch wordt, is ze schadelijk en stimuleert ze de overproductie van androgenen, hyperinsulinemie en insulineresistentie [5]. Dit draagt bij aan het ontstaan van tal van symptomen: gewichtstoename, acne, diabetes type 2, enz. Opnieuw hangt alles met elkaar samen…

Er bestaat geen medicijn of behandeling die het polycysteus-ovariumsyndroom als zodanig behandelt. Er kunnen je echter oplossingen worden aangeboden om de symptomen te verminderen.

De anticonceptiepil

Ze remt de aanmaak van geslachtshormonen door de eierstokken, waaronder androgenen. Dit kan helpen om de symptomen die gepaard gaan met dit overschot te verlichten, zoals haaruitval, acne, overmatige lichaamsbeharing en hirsutisme. Het stoppen met de pil doet het polycysteus-ovariumsyndroom echter doorgaans terugkeren en kan het verergeren, omdat sommige mensen na het stoppen een "reboundeffect" ervaren als gevolg van een overproductie na de pil.

Anti-androgenen (bijvoorbeeld spironolacton)

Ze oefenen een antagonistisch effect uit op de receptoren, waardoor de androgene activiteit en de bijbehorende symptomen van een overschot worden verminderd.

Metformine voor PCOS

Het gaat om een behandeling die traditioneel wordt voorgeschreven aan diabetici en die kan worden voorgeschreven om de metabole problemen van insulineresistentie en hyperinsulinemie te verminderen [6].

Als je een kinderwens hebt en moeite hebt om zwanger te worden, kan je worden voorgesteld om een vruchtbaarheidsbehandeling (vruchtbaarheidsbehandeling).

Het polycysteus-ovariumsyndroom wordt vaak gepresenteerd als een syndroom dat je voor het leven hebt. Toch is het mogelijk om de situatie te keren, mits je rekening houdt met de vele aspecten van PCOS. Hier zijn enkele pistes om te verkennen.

De bloedsuikerspiegel en insuline reguleren

Geraffineerde suiker uit je voeding schrappen

Het wordt zeer snel opgenomen in het bloed, wat een insulinepiek vereist en op de lange termijn kan bijdragen aan insulineresistentie. Je vindt het in snoep, taarten, koekjes, desserts enz., maar ook in kant-en-klaarmaaltijden, industrieel bewerkte voedingsmiddelen en in witte granen (witte rijst, witte pasta, wit brood…). Kies liever voor gezonde genoegens zoals gedroogd fruit, notenboter, pure chocolade en volkoren granen. Dit kan ook bijdragen aan gewichtsverlies. 

Bij elke maaltijd en elke tussendoortje eiwitten en goede vetten eten

Ze vertragen de opname van koolhydraten (dat wil zeggen suikers) in het bloed, waardoor te grote schommelingen in de bloedsuikerspiegel en dus in insuline worden voorkomen. Eiwitten zijn ook je bondgenoten als je wilt afvallen. 

Ontstekingen verminderen 

Een ontstekingsremmend voedingspatroon aannemen

Vermijd bewerkte en industriële voedingsmiddelen die ontstekingsbevorderend zijn, en geef de voorkeur aan onbewerkte, natuurlijke voedingsmiddelen van goede kwaliteit die ontstekingsremmend zijn.

Te frequente of te intensieve sportactiviteiten vermijden

Omdat ze ontstekingen veroorzaken. Kies liever voor zachte sporten zoals wandelen, yoga, pilates, of zachte bewegingen zoals tai chi of qigong [7].

Een hormonale herbalancering

Stress verminderen

Wanneer onze hersenen stress waarnemen, zetten ze de bijnieren aan tot de productie van cortisol en DHEA. Cortisol veroorzaakt ontstekingen en verstoort de bloedsuikerspiegel. DHEA is een androgeen hormoon waaruit alle andere androgene hormonen kunnen worden aangemaakt. Met andere woorden: stress is een belangrijke bijdragende factor aan ontstekingen, insulineproblemen en dit hormonale overschot… en dus aan PCOS. Om stress te verminderen heeft iedereen zijn eigen methode: ademhaling, yoga, meditatie, herindeling van de agenda…

Een voedingssupplement voor vrouwen, op basis van magnesium, is gunstig tegen stress maar ook voor een goede nachtrust. Slaap kan namelijk bijzonder worden beïnvloed bij PCOS. Ons voedingssupplement slaap is geschikt bij deze aandoening en kan helpen. 

Voedingsmiddelen eten die rijk zijn aan zink

Zoals oesters, zeevruchten, pompoenpitten… of je aanvullen met zink* [8], want dat is een anti-androgeen nutriënt.

Naast deze adviezen is het ideaal om samen te werken met een zorgverlener die de andere bijdragende factoren en oorzaken van jouw polycysteus-ovariumsyndroom kan begrijpen. Want het probleem beperkt zich zelden tot insuline-, ontstekings- en hormonale problemen, en onderliggende factoren kunnen stilletjes de touwtjes in handen houden.

Ons supplement multivitaminen voor vrouwen is rijk aan zink en vitamine B6 voor de hormonale balans. 

Pink balance, een heerlijk poeder met rode vruchten tegen hormonale disbalans. Het bevat maca en shatavari om de hormonen te herbalanceren, biet om ontstekingen te verminderen en het is van nature rijk aan B-vitamines! Ideaal om te gebruiken in supplement PCOS. Het kan worden gecombineerd met een supplement inositol PCOS. In het bijzonder de myo-inositol poeder is zeer effectief voor het verlichten van de bijbehorende klachten en bepaalde vruchtbaarheidsproblemen [9].

Ons voedingssupplement om zwanger te worden Ovo+ bevat zink, Co-enzym Q10 en NAC, zeer effectief bij PCOS.

Hoewel het mogelijk is om het polycysteus-ovariumsyndroom te verbeteren, bestaat er geen "quick fix": omdat het een complex en multifactorieel syndroom is, kost de weg naar gezondheid tijd en persoonlijke inzet over meerdere maanden of zelfs jaren. Dat kan ontmoedigend zijn, maar het vooruitzicht van een leven zonder deze aandoening is een doel dat geen prijs heeft! Er zijn veel natuurlijke opties mogelijk, waaronder het innemen van myo-inositol, dat zeer effectief is.

* Let op: ga niet zomaar zelf supplementen nemen. Voedingssupplementen zijn niet zonder risico, kunnen een wisselwerking hebben met andere supplementen, voedingsmiddelen en medicijnen, en zijn mogelijk niet geschikt voor jouw persoonlijke situatie — zonder te vergeten dat je ze zorgvuldig moet kiezen en de dosering moet afstemmen. Het is daarom aan te raden je te laten adviseren door een gezondheidspraktijkhouder die gespecialiseerd is in voeding (zoals een naturopaath of voedingstherapeut).