Teunisbloemolie en menopauze, een effect op opvliegers?

De teunisbloem (Oenothera biennis) is een plant die oorspronkelijk uit Noord-Amerika komt. Haar gele bloemen openen zich aan het einde van de dag. Daar komt ook de Engelse naam evening primrose vandaan: ‘avondsleutelbloem’. De waardevolle olie wordt gewonnen uit de kleine zaden in haar zaaddozen.

Wat deze bloem onderscheidt van andere bloemen, is haar gehalte aan gamma-linoleenzuur, of GLA. Dit vetzuur behoort tot de omega 6-vetzuren en komt weinig voor in de dagelijkse voeding. Het zit vooral in enkele plantaardige oliën, zoals bernagieolie en zwartebessenzaadolie. GLA maakt deel uit van celmembranen, vooral die van de huid, en dient als uitgangsstof voor moleculen die bijdragen aan de regulering van ontstekingsprocessen.

Deze samenstelling verklaart de belangstelling voor teunisbloemolie voor de huid en bij bepaalde klachten van vrouwen, van het premenstrueel syndroom tot de menopauze. Bij Jolly Mama is ze verkrijgbaar als capsule in Teunisbloem Mama.

Opvliegers behoren tot de meest voorkomende klachten tijdens de menopauze. In verschillende gerandomiseerde onderzoeken, grotendeels uitgevoerd in Iran, werd orale teunisbloemolie getest, meestal in een dosis van ongeveer een gram per dag gedurende zes tot acht weken [1] [3] [6]. Om de resultaten goed te begrijpen, moet je eerst weten wat in deze onderzoeken is gemeten.

Intensiteit, frequentie, duur: drie verschillende maten

Een opvlieger kan op drie manieren worden beoordeeld:

• De frequentie is het aantal episodes per dag.
• De intensiteit, of ernst, geeft aan hoe sterk een klacht wordt ervaren. De deelnemer beoordeelt dit op een schaal.
• De duur geeft aan hoelang elke episode aanhoudt.

Deze drie maten veranderen niet noodzakelijk in dezelfde mate. Een supplement kan opvliegers iets minder belastend maken zonder dat hun aantal afneemt. Nog een belangrijk punt: in deze onderzoeken verbetert ook de placebogroep vaak, soms zelfs aanzienlijk [1]. Alleen door de twee groepen te vergelijken, kun je dus bepalen wat daadwerkelijk aan teunisbloemolie toe te schrijven is.

De intensiteit: het belangrijkste aandachtspunt

Het vaakst aangehaalde onderzoek werd gepubliceerd in 2013. Daarin werden 56 vrouwen in de menopauze van 45 tot 59 jaar gevolgd, die zes weken lang capsules met teunisbloemolie of een placebo kregen. De drie aspecten van opvliegers verbeterden in beide groepen. Maar de intensiteit nam met teunisbloemolie significant sterker af: gemiddeld met 42 %, tegenover 32 % met placebo [1]. Voor de frequentie en duur was het verschil tussen de twee groepen niet significant.

Nog een bemoedigend resultaat: in hetzelfde onderzoek werd bij gebruik van teunisbloemolie een duidelijker verbetering gezien in de invloed van opvliegers op het dagelijks leven, waaronder sociale activiteiten, relaties met anderen en het intieme leven [1].

Een in 2024 gepubliceerde meta-analyse [2], die de beschikbare onderzoeken samenbrengt, wijst in dezelfde richting: opvliegers werden als minder intens ervaren bij gebruik van teunisbloemolie dan bij gebruik van een placebo, wanneer de inname minder dan zes maanden duurde. Voor de frequentie en duur werd daarentegen geen verschil gevonden. De auteurs pleiten voor verder onderzoek om deze resultaten te bevestigen.

De frequentie: een effect is niet aangetoond

Wat het aantal opvliegers betreft, onderscheidt teunisbloemolie zich daarentegen niet duidelijk van een placebo. In een onderzoek uit 2021 [3] onder 170 vrouwen in de menopauze, dat acht weken duurde, namen noch de frequentie, noch de intensiteit, noch de duur van de opvliegers significant af bij gebruik van teunisbloemolie.

Twee meta-analyses wijzen eveneens in die richting. De eerste [4], gepubliceerd in 2020, omvat vijf onderzoeken en 402 vrouwen in de perimenopauze of menopauze. Daaruit blijkt geen effect van teunisbloemolie op de frequentie of intensiteit van opvliegers en nachtelijk zweten, alleen een lichte daling van de totaalscore voor menopauzeklachten. De tweede [5], gepubliceerd in 2025 en gebaseerd op zes onderzoeken, vindt kortere episodes bij gebruik van teunisbloemolie, zonder significante daling van de frequentie of intensiteit. De auteurs beoordelen de kwaliteit van het bewijs bovendien als matig tot laag.

Nachtelijk zweten: een bemoedigend resultaat dat nog bevestigd moet worden

Het onderzoek uit 2021 liet een interessant resultaat zien [3]: nachtelijk zweten kwam minder vaak voor en was minder intens in de teunisbloemoliegroep dan in de controlegroep. Dit verdient nader onderzoek, al is het resultaat afkomstig uit slechts één enkelblind onderzoek.

Teunisbloemolie kan een aanvullende optie zijn. Onderzoeken suggereren dat ze opvliegers iets minder belastend kan maken en dat ze zeer goed wordt verdragen [1] [2]. Om te bepalen hoe je haar het best kunt gebruiken, is het ook belangrijk te weten wat ze niet voor je kan doen!

• Het is geen behandeling voor de menopauze: teunisbloemolie is een voedingssupplement, geen geneesmiddel. De onderzoeken wijzen op een effect op de intensiteit van opvliegers, niet op het verdwijnen van de klachten [1] [2].
• Ze vervangt geen hormonale behandeling voor de menopauze: hormonale behandeling tijdens de menopauze blijft de standaardbehandeling bij opvliegers die het dagelijks leven echt verstoren. De mogelijke voordelen, risico’s en contra-indicaties worden per geval besproken met je arts, gynaecoloog of verloskundige.
• Ze werkt niet als een hormoon: teunisbloemolie is geen bron van fyto-oestrogenen en bij vrouwen in de menopauze is geen hormonaal effect aangetoond.
•  De effecten moeten nog in grootschaliger onderzoek worden bevestigd: De beschikbare onderzoeken omvatten kleine groepen, duren slechts enkele weken en meerdere zijn niet dubbelblind uitgevoerd. Alle meta-analyses pleiten voor grotere onderzoeken [2] [4] [5].

Naast opvliegers is teunisbloemolie ook onderzocht bij andere klachten van vrouwen. Dat is goed om te weten als je in de perimenopauze zit en nog menstrueert. In een placebogecontroleerd onderzoek van drie maanden onder 80 studentes waren de symptomen van het premenstrueel syndroom duidelijk minder ernstig bij gebruik van teunisbloemolie [9]. Bij cyclusgebonden borstpijn werd in een onderzoek van zes maanden een sterkere afname van de pijn gezien dan met een placebo, vergelijkbaar met de afname bij gebruik van vitamine E [10].

Naast teunisbloemolie zijn er ook andere manieren om opvliegers aan te pakken, van leefgewoonten tot planten. We hebben ze verzameld in onze gids ‘ Opvliegers en nachtelijk zweten: natuurlijke oplossingen ’. Voor een overzicht van de planten die voor deze levensfase zijn onderzocht, kun je ook onze pagina ‘ Menopauze: welke planten? ».

De daling van het oestrogeengehalte rond de menopauze uit zich niet alleen in opvliegers. Ook de huid wordt vaak droger, dunner en minder elastisch. Juist op dit gebied is teunisbloemolie, dankzij haar hoge GLA-gehalte, bijzonder interessant.

Een in 2005 gepubliceerd placebogecontroleerd onderzoek [7] volgde twaalf weken lang 40 gezonde volwassenen van 32 tot 56 jaar, zowel vrouwen als mannen. Bij gebruik van teunisbloemolie verbeterden de hydratatie, elasticiteit, stevigheid en ruwheid van de huid ten opzichte van placebo. Een veelbelovend resultaat.

De beschikbare onderzoeken gaan over de huid, niet over de slijmvliezen van de intieme zone. Bij vaginale droogheid blijven plaatselijke middelen de eerste aanpak: vaginale moisturisers en glijmiddelen, of zo nodig een plaatselijke behandeling voorgeschreven door een zorgverlener. Bespreek dit met je verloskundige of gynaecoloog.

Voor wie teunisbloemolie aan haar dagelijkse routine wil toevoegen, Teunisbloem Mama biedt een vorm die je eenvoudig dagelijks kunt innemen.

Om zowel aandacht te besteden aan je welzijn tijdens de menopauze als aan je huid, kun je twee benaderingen combineren.

Péri Support is samengesteld om je tijdens de menopauze te ondersteunen. Het combineert salie, die onder meer helpt nachtelijk zweten te verminderen, met shatavari, saffraan en mariadistel. Het bevat geen teunisbloemolie. De twee supplementen kunnen samen worden ingenomen. Al onze supplementen voor de menopauze vind je in onze menopauzecollectie.

Vraag je arts of apotheker om advies voordat je meerdere supplementen combineert, waaronder teunisbloemolie, vooral als je een behandeling ondergaat.

Bijwerkingen die in onderzoeken zijn waargenomen

Goed om te weten: teunisbloemolie werd in klinische onderzoeken goed verdragen. De gemelde bijwerkingen zijn meestal mild: misselijkheid, hoofdpijn of spijsverteringsklachten [2]. Als je last hebt van spijsverteringsklachten, kan het helpen om de capsules tijdens een maaltijd in te nemen.

Interacties om rekening mee te houden

Antistollingsmiddelen en bloedplaatjesremmers: teunisbloemolie zou het risico op bloedingen kunnen verhogen bij mensen die bloedverdunnende middelen gebruiken, zoals warfarine, clopidogrel of aspirine. Dit risico is vooral theoretisch, maar rechtvaardigt medisch advies vóór gebruik.

Chirurgische ingreep: om dezelfde reden wordt doorgaans geadviseerd om ongeveer twee weken vóór een geplande operatie te stoppen met teunisbloemolie. Meld het gebruik aan je chirurg of anesthesist.

Epilepsie en bepaalde psychiatrische behandelingen : in het verleden zijn gevallen van stuiptrekkingen gemeld bij mensen die teunisbloemolie gebruikten in combinatie met geneesmiddelen uit de groep van de fenothiazinen. Het verband staat nog ter discussie, maar voorzichtigheid is geboden bij epilepsie of een behandeling met dit soort geneesmiddelen.

Wanneer moet je medisch advies vragen?

Overleg met je arts, gynaecoloog, verloskundige of apotheker voordat je teunisbloemolie gebruikt als:

• je een hormonale behandeling voor de menopauze krijgt;
• je eerder hormoonafhankelijke kanker hebt gehad;
• je langdurig medicijnen gebruikt of een stollingsstoornis hebt;
• je opvliegers je slaap of dagelijks leven verstoren. 

Tot slot moet je bij bloedingen na de menopauze altijd een arts raadplegen, ongeacht welk supplement je gebruikt.