Premenopauze op 35, 40 of 45 jaar: wanneer beginnen met supplementen?

Deze termen worden vaak door elkaar gebruikt, wat voor verwarring zorgt. Zo kun je ze onderscheiden:

• De premenopauze is simpelweg de periode in de vruchtbare levensfase vóór een merkbare hormonale achteruitgang. De perimenopauze is de overgangsfase waarin de werking van de eierstokken begint te veranderen, enkele jaren voordat de menstruatie definitief stopt. Kenmerkend zijn vooral aanzienlijke hormonale schommelingen: de oestrogeen- en progesteronspiegels kunnen van cyclus tot cyclus sterk variëren, in plaats van geleidelijk en gelijkmatig te dalen[1][2].
• De menopauze (overgang) wordt achteraf vastgesteld. Daarvoor moet de menstruatie twaalf opeenvolgende maanden zijn uitgebleven, zonder dat er een andere oorzaak voor het uitblijven ervan is. In Frankrijk treedt de menopauze doorgaans op tussen het 45e en 55e levensjaar, gemiddeld rond het 51e. De overgang ernaartoe duurt vaak enkele jaren, maar de duur verschilt sterk per vrouw. Gepubliceerde schattingen lopen ook uiteen, onder meer doordat het beginpunt verschillend wordt gedefinieerd.

Het is belangrijk om te benadrukken dat de precieze fysiologie van deze overgang en de manier waarop die zich bij iedere vrouw uit, nog niet volledig door onderzoek worden begrepen. Wel staat vast dat bepaalde symptomen, zoals opvliegers, al ruim vóór de menopauze (overgang) kunnen optreden, tijdens de perimenopauze.

Bij hormonale veranderingen denken we al snel aan de jaren na ons 40e, of zelfs ons 50e. Het is dan ook niet ongewoon om je vanaf je 35e af te vragen of ongebruikelijke vermoeidheid, nieuwe prikkelbaarheid, slaapproblemen of een cyclus die licht begint te variëren, tekenen zijn van de perimenopauze.

Toch is voorzichtigheid geboden bij deze veronderstelling. Deze symptomen kunnen veel verschillende oorzaken hebben die soms niets met een hormonale overgang te maken hebben, zoals stress, zwangerschap, anticonceptie, het polycysteus-ovariumsyndroom, schildklieraandoeningen, bloedarmoede en gewichtsveranderingen.

Hoewel het voorkomt, is een perimenopauze die vóór het 40e levensjaar begint niet gebruikelijk. Elk vermoeden verdient wel bijzondere aandacht. Een cyclus met zeer lange tussenpozen of het uitblijven van de menstruatie vóór die leeftijd kan namelijk wijzen op vroegtijdige ovariële insufficiëntie. Dat is iets anders dan de gebruikelijke perimenopauze en moet door een zorgverlener worden beoordeeld[3].

Dat betekent niet dat je moet negeren wat je voelt. Wel is het verstandig om op deze leeftijd niet elk symptoom meteen aan een hormonale oorzaak toe te schrijven, maar eerst een stevige voedingsbasis te leggen die op elke leeftijd waardevol is: voldoende eiwitten, vezels en gezonde vetten, en een passende vochtinname. Gerichte supplementen kunnen daar ook deel van uitmaken.

Meestal worden de verschijnselen van de perimenopauze rond het 40e levensjaar duidelijker merkbaar. De cyclus kan onregelmatig worden, premenstruele klachten die eerder mild waren kunnen toenemen (pijnlijke borsten, prikkelbaarheid, stemmingswisselingen) of er kan ongebruikelijke vermoeidheid ontstaan.

Hormonaal gezien gaat deze periode gepaard met een minder regelmatige werking van de eierstokken en soms aanzienlijke schommelingen in de estradiolspiegel. De FSH-spiegel (follikelstimulerend hormoon) kan stijgen, maar verschilt sterk van cyclus tot cyclus. Daardoor is een afzonderlijke meting weinig betrouwbaar om te interpreteren[4]. Om die reden wordt FSH niet standaard gebruikt om de perimenopauze vast te stellen.

Ook kunnen rond deze leeftijd de eerste stemmingsklachten optreden. De overgang naar de menopauze kan een periode zijn waarin vrouwen vatbaarder zijn voor depressieve symptomen, vooral als zijzelf of familieleden eerder stemmingsstoornissen of uitgesproken premenstruele klachten hebben gehad.

Rond het 40e levensjaar wordt de vraag of supplementen zinvol zijn voor veel vrouwen heel concreet, vooral met het oog op energie, emotionele balans en het omgaan met dagelijkse stress.

Rond het 45e levensjaar nemen de verschijnselen van de perimenopauze bij veel vrouwen vaak toe in aantal en intensiteit: opvliegers, nachtelijk zweten, slaapproblemen en gewrichtspijn. De overgang naar de menopauze kan ook gepaard gaan met een verschuiving van vet naar de buikstreek en een geleidelijke afname van de spiermassa. Gewichtstoename is echter niet vanzelfsprekend. Die hangt af van veel factoren die verband houden met leefstijl (lichaamsbeweging, slaap, stress, voeding) en veroudering in het algemeen, niet alleen van de hormonale status[5].

Dit is ook een belangrijke periode voor de botgezondheid. Het botverlies kan rond de overgang naar de menopauze versnellen, vooral wanneer de oestrogeenproductie afneemt. De mate waarin dit gebeurt, verschilt sterk per vrouw en hangt onder meer af van leeftijd, erfelijke aanleg, lichaamsbeweging, voedingsinname en bepaalde medische factoren. Daarom verdient de inname van calcium en vitamine D op deze leeftijd bijzondere aandacht, met het oog op het risico op osteoporose op langere termijn.

Dit is een periode waarin gerichte voedingsondersteuning voor de meeste vrouwen zinvol kan zijn, zo nodig aangevuld met plantaardige ingrediënten die zijn onderzocht in verband met vasomotorische symptomen.

Er is geen vaste leeftijd waarop iedereen met supplementen zou moeten beginnen. Zoals je waarschijnlijk al hebt begrepen, verloopt de perimenopauze voor iedere vrouw anders. Bij sommige vrouwen kan deze al op 35-jarige leeftijd beginnen, terwijl anderen er tot hun 45e weinig van merken. Daarom is niet zozeer je leeftijd van belang, maar vooral de signalen die je lichaam geeft.

Een stapsgewijze aanpak ziet er zo uit:

• Bij de eerste signalen, hoe subtiel ook (ongebruikelijke vermoeidheid, een cyclus die begint te variëren, toenemende premenstruele klachten) kun je voedingsondersteuning als basis overwegen, ongeacht de leeftijd waarop deze signalen verschijnen.
• Wanneer specifiekere symptomen optreden (opvliegers, nachtelijk zweten, uitgesproken slaapproblemen) kan gerichtere ondersteuning zinvol zijn, als aanvulling op de voedingsbasis.

Je hoeft in ieder geval niet te wachten tot de symptomen je dagelijks leven belemmeren voordat je iets doet. Het gaat erom de ondersteuning aan te passen naarmate je behoeften veranderen.

B-vitamines, voor energie en hormonale balans

B-vitamines spelen een erkende rol in de energiestofwisseling en de werking van het zenuwstelsel. Vooral vitamine B6 draagt bij aan de regulering van de hormonale activiteit. Daarnaast is onderzocht of deze vitamine mogelijk relevant is bij de emotionele symptomen van het premenstrueel syndroom, die tijdens de perimenopauze sterker kunnen worden[6].

Magnesium, voor de regulering van emoties

Magnesium speelt een rol bij de regulering van stemming en stress, onder meer door de werking ervan op bepaalde neurotransmitters. Over het algemeen krijgt magnesium in deze levensfase bijzondere aandacht, omdat prikkelbaarheid en emotionele schommelingen vaker kunnen voorkomen.

Vitamine D, voor gezonde botten

Met het ouder worden neemt het vermogen van het lichaam om vitamine D aan te maken af. Daardoor wordt een voldoende inname steeds belangrijker. Ter herinnering: vitamine D draagt bij aan de opname van calcium en aan de instandhouding van normale botten. Dat is vooral relevant tijdens de perimenopauze, gezien het botverlies dat in deze fase wordt waargenomen[7].

Gerichte ondersteuning met plantaardige ingrediënten

Met het oog op opvliegers, nachtelijk zweten en stemmingswisselingen, die tijdens de hormonale overgang kunnen toenemen, heeft Jolly Mama Péri Support ontwikkeld. Dit 100 % natuurlijke supplement zonder hormonen combineert vier plantaardige ingrediënten: salie, shatavari, saffraan (gepatenteerd extract Safr'inside®) en mariadistel.

Zowel salie als shatavari is in meerdere studies onderzocht in verband met opvliegers en nachtelijk zweten. Saffraan, in de vorm van het extract Safr'inside®, is onderzocht vanwege de mogelijke relevantie voor emotionele balans tijdens de hormonale overgang. Mariadistel is rijk aan silymarine en staat traditioneel bekend om zijn antioxiderende eigenschappen.

Péri Support is bedoeld als aanvulling op een goede voedingsbasis, niet als een oplossing met gegarandeerd resultaat. Het kan worden gecombineerd met Péri Essentials om de voedingsbehoeften in deze periode breder te ondersteunen.

Leefgewoonten die op elke leeftijd verschil maken

Naast voeding en supplementen kunnen bepaalde leefgewoonten helpen om deze overgang prettiger te ervaren, ongeacht je leeftijd:

• Een mediterraan voedingspatroon, rijk aan fruit, groenten, peulvruchten en gezonde vetten (vette vis, noten, zaden), gecombineerd met minder snelle suikers en verzadigde vetten. Ook een voldoende eiwitinname verdient aandacht, vooral als je regelmatig beweegt, zonder dat dit een algemene regel is die voor iedereen geldt.
• Voldoende drinken, verspreid over de dag, waarbij je in gedachten houdt dat de behoefte per persoon verschilt en dat alle dranken en het water uit voeding meetellen.
• Regelmatig bewegen : verschillende studies suggereren dat yoga mogelijk gunstig is voor de slaapkwaliteit en het stressniveau tijdens de hormonale overgang, al lopen de resultaten per studie uiteen. Yoga kan als aanvullende activiteit worden overwogen, zonder passende zorg te vervangen wanneer de symptomen ernstig zijn.
• Goede slaapgewoonten : blootstelling aan daglicht, minder schermgebruik in de avond en regelmatige bedtijden.