De mythes over het postpartum: wat klopt er eigenlijk van?

De postpartumperiode is een tijd waarin vrouwen moeten herstellen. In veel culturen wordt het ook beschouwd als een kwetsbare periode, waarbij de nieuwe mama vatbaar is voor ziekten, en worden specifieke traditionele praktijken gevolgd om het herstel te bevorderen en gezondheidsproblemen in de toekomst te voorkomen. 

We raden je natuurlijk niet af om je te wassen (hallo lochia, melklekken en nachtelijk zweten), maar kies bij voorkeur een milde, geurloze zeep die je natuurlijke geur niet maskeert of verstoort.

Een studie onderzocht de reacties van pasgeborenen op vruchtwater tijdens hun eerste poging de tepel van de moeder te lokaliseren. De onderzoekers observeerden de spontane keuze van pasgeborenen tussen een borst waarvan de tepel bevochtigd was met vruchtwater en een onbehandelde borst. 23 van de 30 baby's kozen voor de borst behandeld met vruchtwater. De auteurs suggereren dat de waargenomen aantrekkingskracht op de geur van vruchtwater een prenatale reukblootstelling van de foetus aan deze stof zou kunnen weerspiegelen (d.w.z. prenataal olfactorisch leren). Vanwege het belang van biologische geuren voor pasgeborenen moeten producten die deze signalen wegnemen of maskeren worden vermeden tijdens de perinatale periode [5].

Borstgevoede baby's en flessengevoed baby's reageren verschillend op moedergeuren. Een reeks van 5 experimenten werd uitgevoerd om te bepalen of pasgeborenen van ongeveer 2 weken oud hun moeders uitsluitend aan de hand van geuren konden herkennen. Borstgevoede pasgeborenen konden de geur van hun moeder onderscheiden van geuren afkomstig van onbekende zogende vrouwen. Flessengevoed baby's daarentegen leken niet in staat de geur van hun moeder te herkennen wanneer die werd aangeboden naast de geur van een andere vrouw [6]. Kinderen die borstvoeding krijgen worden blootgesteld aan sterke moedergeuren en raken snel vertrouwd met de unieke olfactorische handtekening van hun moeder. Blijkbaar is de oriëntatie op de geuren van de moederborst een aangeboren adaptieve respons van pasgeborenen [7].

Baby's worden geboren met een zeer beperkt gezichtsvermogen, en de wereld buiten de buik is erg stimulerend en licht voor hen. Hun reukzin neemt de rol van hun gezichtsvermogen over, voordat hun zicht zich met de tijd verfijnt. De geur van moedermelk lijkt sterk op de geur van vruchtwater, en dat helpt hen jou te herkennen, naast het kalmerende effect [8]. 

Uiteraard zullen niet alle vrouwen last krijgen van een postpartumdepressie !  

De babyblues is een voorbijgaande toestand die optreedt tussen de tweede en de vijfde dag na de bevalling, met een piek op de derde dag. Het duurt over het algemeen vier tot zeven dagen en kan soms worden teruggebracht tot vierentwintig uur.

Cijfers [9] tonen aan dat 60 tot 80% van de vrouwen een babyblues zal ervaren, die optreedt tussen de tweede en vijfde dag na de bevalling en over het algemeen vier tot zeven dagen duurt, soms maar 24 uur. Het vereist zelden medicamenteuze behandeling en verdwijnt normaal gesproken met onder andere de nodige steun. De babyblues is een milde stemmingsstoornis die moeders treft na de geboorte van hun kind. Het is geen "depressie" noch een pathologie, maar een voorbijgaande omwenteling.

Toch kan bij wel 20% van deze moeders een postpartumdepressie ontstaan [9].

De prevalentie van postpartumdepressie wordt wereldwijd geschat op 10-20% [10].

De westerse geneeskunde beschouwt de postpartum (kraamtijd) als een periode van 6 weken.

Deze mythe is gebaseerd op het feit dat vrouwen in de Verenigde Staten bijvoorbeeld vaak zes weken na de geboorte van hun kind een afspraak krijgen met hun gynaecoloog. Dit idee van zes weken werd bedacht als het moment waarop de bekkenorganen van vrouwen naar normaal zouden moeten zijn teruggekeerd [11]. Dat is een volstrekt belachelijk plan!

Het is normaal dat de volledige transformatie naar het moederschap zich over meerdere maanden, zelfs meerdere jaren uitstrekt. Verwachten dat je na die magische periode van 6 weken "terugveert" en weer "normaal" wordt, is jezelf onrealistische verwachtingen opleggen.

Dit is een van de meest wijdverspreide mythes op het gebied van postpartum (kraamtijd) herstel. Het wordt aanbevolen om de definitie van de postpartum (kraamtijd) periode te verlengen tot 1 jaar, omdat veel fysiologische veranderingen als gevolg van de zwangerschap minstens 1 jaar na de bevalling aanhouden [12].

Wat lichaamsbeweging betreft, is je onderzoek van zes weken niets meer dan een groen licht om te beginnen met lichte oefeningen.

Voorstanders van menselijke maternale placentofagie melden dat ingekapselde placenta een uitstekende bron van voedingsijzer is. Een gerandomiseerde, dubbelblinde studie vergeleek het effect van inname van ingekapselde placenta op de maternale ijzerstatus postpartum (kraamtijd) met dat van een placebo [13].

De gemiddelde ijzerconcentraties waren aanzienlijk hoger in de ingekapselde placenta (0,664 mg/g) vergeleken met het placebo (0,093 mg/g), maar leveren slechts 24% van de aanbevolen dagelijkse inname van ijzer bij vrouwen die borstvoeding geven.

De resultaten toonden geen statistisch significant verschil in maternale ijzerstatus tussen vrouwen in de placentasuppletie- en placebogroepen. Daaruit blijkt dat je placenta eten verbetert de ijzerstatus van de moeder na de bevalling niet significant. 

De waarheid: iedereen is anders, en terwijl sommige vrouwen hun kilo's kwijtraken in een paar maanden of zelfs weken, hebben anderen veel meer moeite om hun lichaam van voor de bevalling terug te vinden. (We weten het: wij haten die uitdrukking ook). 

Lees meer in ons artikel over borstvoeding en gewichtsverlies.

En hier is het bewijs: volgens een studie gepubliceerd in het International Journal of Obstetrics & Gynecology [16] wordt seksuele activiteit eerder hervat dan vaginale seks (53% van de 1500 onderzochte vrouwen hervatte seksuele activiteit op 6 weken postpartum (kraamtijd) en 41% probeerde vaginale seks). 
Op 8 weken had de meerderheid van de vrouwen vaginale seks geprobeerd (65%), een cijfer dat steeg naar 78% op 12 weken en 94% op 6 maanden. In vergelijking met vrouwen die spontaan vaginaal bevielen met een intact perineum, waren vrouwen die spontaan vaginaal bevielen met een episiotomie of een gehechte perineale scheur vaker geneigd om op 6 weken postpartum (kraamtijd) nog geen vaginale seks te hebben hervat. Evenzo waren vrouwen die een geassisteerde vaginale bevalling of een keizersnede ondergingen vaker geneigd de hervatting van seksuele activiteit uit te stellen. Wees dus mild voor jezelf!

Het is volkomen normaal om snel na de bevalling seks te hebben, net zoals het normaal is om je pas zes tot acht weken later klaar te voelen. De keuze om seksuele activiteit te hebben met je partner (of jezelf) mag niet worden bepaald door een zorgverlener die je "vrijgeeft" of door een willekeurig vastgestelde datum, maar moet gebaseerd zijn op wat jij voelt en wat jij wilt. 

Het American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) geeft aan dat bewegen in de postpartumperiode veel voordelen heeft [17]: 
Het helpt de buikspieren te versterken en te verstevigen
Het stimuleert de energie
Het kan helpen postpartum (kraamtijd) depressie te voorkomen [18]
Het bevordert een betere nachtrust
Het verlicht stress
Het kan je helpen de extra kilo's kwijt te raken die je tijdens de zwangerschap bent aangekomen.

Ze geven ook aan dat je over het algemeen een paar dagen na de bevalling kunt beginnen met bewegen, of zodra je je er klaar voor voelt. Voor vrouwen die een keizersnede of andere complicaties hebben gehad, is het raadzaam een zorgprofessional te raadplegen voor groen licht.

Het enige wat je met voorzichtigheid moet aanpakken, is het beoefenen van extreme sporten of intensieve oefeningen, en vergeet niet te drinken tijdens het sporten. Lees meer in ons artikel: sport na de bevalling. 

Ik mag minstens een maand na de bevalling niet op mijn buik liggen: FOUT

Fout: je kunt je vanaf het begin van de postpartumperiode op je buik leggen als je je in die positie comfortabel voelt.

Volgens dr. Reigstad, specialist in verloskunde en gynaecologie en onderzoeker bij het Noors centrum voor vrouwengezondheidsonderzoek van het universitair ziekenhuis van Oslo, wijst de vagina naar achteren en naar beneden wanneer je op je rug ligt, terwijl eventuele weefselresten in de baarmoeder gemakkelijker kunnen afvloeien wanneer je op je buik ligt [19]. Op je buik slapen zou de baarmoeder kunnen helpen om terug te keren naar haar grootte van vóór de zwangerschap, maar er is tot op heden nog geen wetenschappelijk onderzoek naar dit onderwerp uitgevoerd.

Het is normaal dat je na de bevalling lekt: VEELVOORKOMEND maar niet normaal

Na de bevalling is het mogelijk dat je lekt, wat medisch wordt aangeduid als urine-incontinentie. Dit is geen normaal verschijnsel, maar eerder een symptoom van de postpartumperiode, dat onder meer kan voortvloeien uit een bekkenbodemblessure door de bevalling (beschadiging van de spier- en zenuwstructuren van de bekkenbodem) [20]. Uit gegevens blijkt dat het percentage urine-incontinentie op 6 maanden 26% bedraagt en varieert naargelang de bevalling. Een vaginale bevalling wordt geassocieerd met een bijna 3 keer hogere incidentie van urine-incontinentie in vergelijking met een keizersnede. Een tangverlossing verhoogt dit risico 1,5 keer ten opzichte van een spontane vaginale bevalling [21].

De gevolgen van deze pathofysiologie beperken zich niet tot urine-incontinentie. Bekkenbodemprolaps (verzakking van organen) en anale incontinentie zijn eveneens hinderlijke gevolgen van een vaginale bevalling [22].

In de postpartum (kraamtijd) kan het worden aanbevolen om een fysiotherapeut te raadplegen die gespecialiseerd is in bekkengezondheid. Die helpt je te begrijpen waarom je lekt en een langetermijnstrategie te ontwikkelen om het probleem op te lossen.

Om het perineale gebied te verlichten, kun je koude aanbrengen: JA

Het blijkt dat gecontroleerde en gerandomiseerde studies aantonen dat het aanbrengen van koude op het perineum de pijn met de helft zou kunnen verminderen [23], het herstel zou kunnen bevorderen [24] en het gebruik van pijnstillers zou kunnen verminderen. Onze koude gelzak Perineal pad is gemaakt om je tijdens deze periode te helpen.

Het gebruik van een buikband helpt mijn buikorganen terug naar hun normale positie: LET OP

Een correct aangebrachte buikband of ondersteuningsgordel verlicht alle druk van de buikorganen (inclusief de baarmoeder) op de buikspierenwand, en helpt ze zo terug naar hun natuurlijke toestand van vóór de zwangerschap [27].

In een gecontroleerde gerandomiseerde studie met bijna 180 vrouwen die een keizersnede hadden ondergaan, evalueerden ze het effect van het gebruik van buikbanden op pijn, symptoomlast en postpartum (kraamtijd) bloeding. 

Vrouwen die buikbanden kregen, rapporteerden minder pijn, lagere scores voor symptoomlast en een vermindering van de bloeding [28]. Dit kan ook de mobiliteit verbeteren [29].

Voorzichtig: er kunnen risico's zijn als je een verkeerde buikband gebruikt of deze te strak aantrekt (pijn, te veel druk, verzakking van de bekkenbodem, jeuk of huiduitslag).