5 mysteries van borstvoeding

Het is algemeen bekend dat moedermelk (evenals colostrum, de eerste melk die na de bevalling wordt aangemaakt) beschermende factoren bevat, zoals antistoffen die de baby helpen infecties te bestrijden.

Maar dat is nog niet alles! Onderzoek suggereert dat de immuuncomponenten in moedermelk zich kunnen versterken wanneer baby's ze het meest nodig hebben. Een studie toonde aan dat wanneer zowel moeders als baby's verkouden waren, het aantal witte bloedcellen in de melk met een factor 64 was vermenigvuldigd! Zelfs wanneer alleen de baby's ziek waren, waren de niveaus van witte bloedcellen nog steeds 13 keer hoger [1].

Onderzoek suggereert dat de immuuncomponenten in moedermelk zich kunnen versterken wanneer baby's ze het meest nodig hebben.

Een tweede studie toonde aan dat lactoferrine — een immuunmolecuul dat verschillende beschermende functies vervult, zoals het doorboren van de celwanden van schadelijke bacteriën — verhoogd was in de weken voor en na de ziekte van een zuigeling [2].

De meest waarschijnlijke verklaring is dat het speeksel van het kind, dat tijdens het voeden terugstroomt in de melkkanalen, een rapport over de gezondheidstoestand van het kind doorgeeft. Het ziekteverwekker wordt zo overgedragen via het speeksel van de baby, waarna de samenstelling van de moedermelk zich daarop aanpast [3].

Het slaaphormoon melatonine en zijn precursor tryptofaan zijn beide aanwezig in moedermelk en lijken te fluctueren volgens een cyclus die baby's kan helpen in slaap te vallen of wakker te worden. Uit een studie bleek dat de melatoninespiegels gemiddeld bijna vijf keer hoger waren in 's nachts geproduceerde moedermelk dan in overdag geproduceerde melk [4].

Daarnaast zijn de niveaus van de hormonen cortison en cortisol 's ochtends hoger in moedermelk dan in de melk die 's middags, 's avonds en 's nachts wordt aangemaakt. Cortison en cortisol spelen beide een rol bij de stressrespons van het lichaam, en cortisol helpt onze fysiologie een boost te geven wanneer het tijd is om wakker te worden [5].

Anderzijds weten we niet of deze variaties in samenstelling een direct effect hebben op de slaap-waakcyclus van de baby; wat we wel weten, is dat baby's deze stoffen opnemen en assimileren. 

Voor meer informatie, bekijk ons artikel over borstvoeding en slaap.

Moedermelk is niet alleen voeding voor baby's, het is ook voedsel voor de miljarden bacteriën die zich vestigen in hun spijsverteringsstelsel, een gemeenschap die het darmmicrobioom wordt genoemd. Recent onderzoek suggereert dat moedermelk de groei zou kunnen bevorderen van bacteriën die bijdragen aan de gezondheid van baby's [6].

Moedermelk bevat bijna 130 verschillende oligosacchariden. Dit zijn complexe suikerketens die aanwezig zijn in moedermelk. Deze complexe suikers bevorderen de soorten darmbacteriën die verbindingen kunnen afbreken tot korteketenvetzuren, die baby's nodig hebben voor hun ontwikkeling [7].

Geen twee soorten moedermelk zijn hetzelfde. Ze kunnen verschillen in eiwitten, vetten, suikers, hormonen en andere bestanddelen. Maar moedermelk verschilt niet alleen van moeder tot moeder. Het kan ook variëren wanneer dezelfde moeder verschillende baby's borstvoeding geeft, en doorheen de ontwikkeling van het kind.

Het kan ook variëren afhankelijk van het geslacht van de baby. Uit onderzoek met apen bleek dat moeders meer melk produceerden voor hun vrouwelijke nakomelingen, maar vettere melk voor hun mannelijke nakomelingen [8]. Vergelijkbare geslachtsverschillen werden gevonden in lactatiegegevens van meer dan een miljoen koeien [9].

Als deze verschillen ook in moedermelk voorkomen, kan inzicht daarin helpen om kunstvoeding of donormelk te optimaliseren voor baby's die geen toegang hebben tot de melk van hun eigen moeder, legt Hinde uit. Maar wetenschappers beginnen deze variaties en de bepalende factoren nog maar net in kaart te brengen.

In 2007 ontdekten wetenschappers een onverwacht ingrediënt in menselijke moedermelk: stamcellen. Deze cellen behouden een flexibiliteit die de meeste volwassen cellen hebben verloren en kunnen een grote verscheidenheid aan weefsels vormen. Deze cellen passeren de maagwanden van de kleintjes, circuleren door het lichaam en nestelen zich in de zich ontwikkelende weefsels door het hele lichaam. In een studie met babymuizen observeerden ze dat de cellen van de moeder, toen de baby's opgroeiden, nog steeds aanwezig waren en zich hadden omgevormd tot volwassen weefsels naast de cellen van de baby's [10].