Vitamine D en borstvoeding

Vitamine D is een vetoplosbaar hormoon dat bekend staat om zijn rol bij het handhaven van de calciumhomeostase (de regulatie van de normale calciumwaarden in het lichaam) en de botintegriteit (meer informatie over calcium in ons artikel "Calcium en borstvoeding”.

De functies ervan zijn breed erkend, met name de rol bij het glucosemetabolisme, de vorming van bloedvaten, ontsteking en de immuunfunctie, evenals bij de regulatie van transcriptie en genexpressie. Ze is ook essentieel voor de mineralisatie van het botweefsel van de baby.

Vitamine D wordt voornamelijk aangemaakt via synthese in de huid na blootstelling aan ultraviolette B-stralen (blootstelling aan de zon) en is ook aanwezig in enkele voedingsmiddelen [1].

Een optimale inname van vitamine D is essentieel om tekorten bij de mama en de baby te voorkomen. Onze voedingssupplement borstvoeding Post essentials is een complete formule waarmee je je mineralen en vitamines (waaronder vitamine D) kunt aanvullen tijdens de borstvoeding.

Verhoogde behoefte tijdens de borstvoeding

Deze verhoogde behoefte begint al tijdens de zwangerschap, waarbij de foetus volledig afhankelijk is van de maternale inname. Bovendien heeft de snelle ontwikkeling van de foetus tijdens het laatste deel van de zwangerschap de neiging om de vitamine D-reserves van de moeder uit te putten naarmate de inbouw van calcium in het skelet toeneemt tijdens het laatste trimester van de zwangerschap [2]. 
Een studie toont aan dat zuigelingen geboren uit moeders met hypovitaminose D een 3,8 keer hoger risico hebben op het ontwikkelen van hypovitaminose D in vergelijking met zuigelingen geboren uit moeders met een normaal vitamine D-gehalte [3].

Tijdens de borstvoeding moet je voldoende voedingsstoffen innemen voor jezelf, maar ook om ze via je moedermelk aan je baby te leveren. Voor zuigelingen die uitsluitend borstvoeding krijgen, is moedermelk hun enige bron van deze vitamine.

Sommige studies hebben echter vastgesteld dat kinderen die uitsluitend borstvoeding kregen een verhoogd risico hadden op hypovitaminose D (vitamine D-tekort), in vergelijking met kinderen met andere voedingsbronnen dan moedermelk. Het vitamine D-gehalte in moedermelk is, net als bij bepaalde vetoplosbare vitamines, afhankelijk van de maternale inname.

Wat gebeurt er als je een vitamine D-tekort hebt?

Vitamine D is essentieel om onvolledige of gebrekkige mineralisatie te voorkomen, die kan leiden tot zwakke botten.

Studies hebben een mogelijk verband aangetoond tussen een vitamine D-tekort en een verhoogd risico op pre-eclampsie tijdens de zwangerschap of vroeggeboorte [4].

Bij kinderen voorkomt vitamine D rachitis, een aandoening die wordt gekenmerkt door het onvermogen van botweefsel om zich correct te mineraliseren, wat leidt tot zachte botten en skeletmisvormingen. Ernstige rachitis kan ook leiden tot groei- en ontwikkelingsachterstand en tandafwijkingen [5]. 

Een onvoldoende inname van vitamine D

De meesten van ons hebben een onvoldoende inname van vitamine D: gemiddeld 136 IE/dag, terwijl de voedingsreferentiewaarden voor zwangere en borstvoedende vrouwen voor vitamine D 600 IE/dag bedragen.
En zelfs wanneer het voedingspatroon perfect gevarieerd en evenwichtig is, tonen studies aan dat bij een extra inname van 500 kcal per dag de gemiddelde aanvoer slechts 168 IE/dag bedraagt [6]. De oorzaken: weinig blootstelling aan de zon, een stedelijk leven en uitgeputte voedingsmiddelen, zoals we verderop zullen zien.

Voedingsmiddelen rijk aan vitamine D eten tijdens de borstvoeding?

Op een verstandige manier de zon opzoeken

De opname van vitamine D via blootstelling aan de zon hangt af van verschillende factoren, zoals de huidskleur, de leeftijd, het seizoen, de kleding en natuurlijk de tijd die je in de zon doorbrengt!

Sommige deskundige organisaties en onderzoekers op het gebied van vitamine D suggereren bijvoorbeeld dat een blootstelling aan de zon van ongeveer 5 tot 30 minuten, met name tussen 10 uur en 16 uur, elke dag of ten minste twee keer per week, op het gezicht, de armen, de handen en de benen, zonder zonnebrandcrème, over het algemeen voldoende is voor een adequate aanmaak van vitamine D.

De beste manier om vitamine D te krijgen is door je aan de zon bloot te stellen, en de National Health Service (de openbare gezondheidsdienst in het Verenigd Koninkrijk) stelt: "Van eind maart/begin april tot eind september kunnen de meeste mensen alle vitamine D die ze nodig hebben halen uit de zon en een evenwichtige voeding".

Wat je baby betreft, wordt blootstelling aan direct zonlicht zonder bescherming afgeraden.

De mogelijke oorzaken van een vitamine D-tekort

Het is soms moeilijk om voldoende vitamine D te halen uit enkel natuurlijke (niet-verrijkte) voedingsbronnen.

Tijdens de borstvoeding, zoals we hierboven ook hebben gezien, dekte zelfs bij een geoptimaliseerd dieet met aangepaste calorische suppletie de inname van vitamine D de aanbevolen behoeften niet. Wat kun je dan doen als je de aanbevolen behoeften niet haalt? Je kunt een beroep doen op suppletie. Maar in dat geval, welk type vitamine D nemen? Naar welk supplement gaan?

Vitamine D2 vs vitamine D3: welke kiezen?

Er bestaan twee vormen van vitamine D: D3 of cholecalciferol en D2 of ergocalciferol.

Vitamine D2 (of ergocalciferol) wordt aangemaakt door planten en schimmels.
Vitamine D3 (of cholecalciferol) is aanwezig in veel voedingsmiddelen, met name van dierlijke oorsprong en in bepaalde korstmossen, en wordt door de huid aangemaakt onder invloed van ultraviolette straling.

Vitamine D3 wordt gevormd wanneer het 7-dehydrocholesterol in de huid wordt blootgesteld aan ultraviolet B-straling van de zon en vervolgens wordt omgezet in provitamine D3. Via een warmteafhankelijk proces wordt provitamine D3 onmiddellijk omgezet in vitamine D. Deze vorm zorgt voor een verhoogde calciumabsorptie in het spijsverteringsstelsel, verhoogt de terugresorptie ervan in de nieren en bevordert de botmineralisatie.

Vitamine D2 wordt van buitenaf aangemaakt door bestraling van ergosterol en komt via de voeding in de bloedsomloop terecht [10].

Meerdere onderzoeken hebben gerapporteerd dat de biologische beschikbaarheid van vitamine D3 aanzienlijk hoger is dan die van D2, en hebben aangegeven dat suppletie dan ook bij voorkeur met vitamine D3 zou moeten plaatsvinden [11].

Voedingssupplementen op basis van vitamine D zijn dan ook grotendeels samengesteld uit deze vorm, die kan worden gewonnen uit lanoline (een vet afkomstig van schapenwol) of uit arctisch mos, een plantaardige bron.

Vitamine D-suppletie voor de borstvoedende mama?

Een studie bij zwangere vrouwen heeft een vitamine D-tekort aangetoond bij meer dan 75% van de vrouwen! [12]. Het wordt aanbevolen dat zwangere vrouwen en moeders die borstvoeding geven voldoende vitamine D innemen of indien nodig een supplement nemen. Vrouwen die niet zeker zijn van hun vitamine D-status, moeten een eenvoudige bloedtest laten uitvoeren voordat ze besluiten een supplement te nemen.

Hoewel het aanbevolen kan worden om zuigelingen te suppleren, zoals we verderop zullen zien, hebben studies aangetoond dat een hoge suppletie bij de moeder voldoende zou kunnen zijn om in haar behoeften en die van haar kind te voorzien. Zo heeft een studie aangetoond dat bij een supplement van 6 400 IE/dag de borstvoedende mama voldoende vitamine D zou hebben voor zichzelf en de baby, zonder nadelige effecten door overdosering, wat het mogelijk zou maken om alleen de mama te suppleren [13]. Het optimaal handhaven van de vitamine D-status van de moeder is de belangrijkste factor om een tekort bij het kind te voorkomen.

Let echter op voor overdosering. Momenteel zijn er nog hiaten in de risicobeoordeling van toxiciteit bij overmatige vitamine D-suppletie. Het wordt dan ook aangeraden om 4 000 IE/dag niet te overschrijden, omdat een overschot geassocieerd zou zijn met hypercalciëmie. Maar niets weerhoudt ons ervan om eerst voor onszelf te suppleren!

Het is altijd noodzakelijk om een zorgverlener te raadplegen om je eigen behoeften en de benodigde extra hoeveelheden te kennen.

Vitamine D-suppletie voor de borstgevoede zuigeling

De vitamine D-behoefte van je kind bedraagt 400 IE/dag (volgens de nieuwe aanbevelingen die momenteel worden bijgewerkt) en de Franse vereniging voor kindergeneeskunde beveelt aan om alle zuigelingen vitamine D te suppleren om een voldoende status te garanderen [14].

Volgens de La Leche League is het risico op een vitaminegebrek groter bij kinderen met een donkere huid, die weinig direct aan de zon worden blootgesteld, die gedurende een lange periode uitsluitend borstvoeding krijgen van een moeder met een lage inname van calcium en vitamine D tijdens de zwangerschap [15].

Meer specifiek zijn zuigelingen afhankelijk van de vitamine D-inname uit de achtermelk (gedefinieerd als de laatste melk van een voeding), omdat studies aantonen dat deze melk aan het einde van de voeding rijker is aan vitamine D dan de voormelk (de eerste melk van de voeding) [16].
Wist je dat? Moedermelk bevat waarschijnlijk meer vitamine D in de zomer dan in de winter!

Bovendien is moedermelk een zwakke bron van vitamine D. Zuigelingen die uitsluitend borstvoeding krijgen, ontvangen minder dan 20% van de dagelijks aanbevolen dosis van het Institute of Medicine voor zuigelingen gedurende het eerste levensjaar [17].  
Dit bevestigt dat vitamine D-suppletie wordt aanbevolen voor alle kinderen, ten minste tot de leeftijd van 18 maanden. 

Tot op heden zijn eventuele problemen met suppletie niet gerelateerd aan de vitamine D in het product, maar eerder aan de aanvullende hulpstoffen die aanwezig zijn (additieven, ...). Welke vitamine D kies je dan?

Het is het beste om te kiezen voor een vitamine D3 van plantaardige oorsprong. Het supplement mag geen controversiële stoffen bevatten. 

Onze Sunny-supplementen zijn geschikt voor jou en je baby: 

Sunny Mummy, de vitamine D borstvoeding, levert plantaardige vitamine D3 en vitamine K2 voor een optimale opname.

Sunny baby, de vitamine D baby, levert 400 IE plantaardige vitamine D3, de aanbevolen dosis voor alle zuigelingen. 

En voor een volledige aanvoer van voedingsstoffen, de voedingssupplement post partum Post essentials bevat 17 vitaminen en mineralen, waaronder vitamine D3 en K2. En uiteraard 100% compatibel met borstvoeding.

Zolang deze aanbevelingen niet zijn geharmoniseerd, is het belangrijk waakzaam te zijn over de dosering en ervoor te zorgen dat je vitamine D niet overdoseert, noch voor je kind noch voor jezelf.

Let op bij zelfmedicatie! Vraag vóór elke beslissing om een supplement te nemen altijd het advies van je arts of de kinderarts van je kind, met name om de juiste dosering te controleren.