Hoe vergroot je je melkproductie?

Na een moeilijke zwangerschap, een keizersnede, een vroeggeboorte of een scheiding van de baby vlak na de geboorte, kan het moeilijk zijn om borstvoeding op gang te brengen en een stabiele lactatie te vestigen.

Aarzel niet om hulp te vragen aan een lactatiekundige IBCLC. Zij kan je begeleiden door bewezen strategieën met je te delen, waaronder superstimulatie met een borstkolf.

Hier is een selectie van tips die mama's over het algemeen veel helpen:

– De voedingsfrequentie verhogen (soms kun je het aantal verdubbelen of zelfs verdrievoudigen)
– Je borstklier samendrukken terwijl je baby drinkt om de melkoverdracht te vergroten
– Je borsten optimaal leegmaken door de borstkolf te gebruiken na de voeding
– Voedingsmiddelen eten die de melkproductie bevorderen. Zie ons artikel over galactagoog, melkproductiebevorderende voeding

Fanny, klant van Jolly Mama

 "Ik had een daling in mijn melkproductie na een week waarin ik erg ziek was. Ik moest het werk hervatten met veel stress en vermoeidheid. Deze supplementen hebben me geholpen, samen met regelmatiger kolven."

Technische verdieping: Power Pumping om het kolven een boost te geven

Als je een elektrische borstkolf (Voorbeelden van modellen: Medela, Symphony of Freestyle): je kunt Power Pumping uitproberen. Deze uitdruktechniek bestaat uit het afwisselen van kolf- en rustfasen gedurende een uur (20 min kolven / 10 min rust / 10 min kolven / 10 min rust / 10 min kolven). Door de clusterhunger van een baby tijdens een groeispurt na te bootsen, stuur je een sterk signaal naar je lichaam om de productie binnen 48 tot 72 uur te verhogen.

Voor sommige moeders die van hun baby gescheiden zijn (studie of werk), kan het ook lastig zijn om de melkproductie op peil te houden. Dit komt voornamelijk door een mismatch tussen de kolffrequentie en hun individuele behoefte. Moeders krijgen te vaak het advies om bij de werkhervatting alleen 's ochtends en 's avonds borstvoeding te geven. Deze simplistische aanpak leidt doorgaans eerst tot een verstopping en daarna onvermijdelijk tot een daling van de melkproductie.

Een van de beste manieren om je melkproductie op het gewenste niveau te houden, is zoveel mogelijk momenten te bewaren waarop je je borsten leegmaakt, net zoals je dat normaal doet wanneer je bij je baby bent. Als je baby 11 keer per 24 uur drinkt, zorg je ervoor dat je die 11 stimulatiemomenten behoudt. Als er bijvoorbeeld 4 voedingen plaatsvinden tijdens de scheiding van je baby, compenseer je dat door 4 keer te kolven op het werk. 

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:
"Ik heb drie dagen lang power pumping geprobeerd na een placentaretentie, en tegelijkertijd een moringa-supplement op advies van mijn lactatiekundige IBCLC. Op de tweede dag merkte ik een toename van de gekolfde melk. Op de derde dag zag ik dat mijn dochter langer slikt. In vier dagen tijd was mijn melkproductie flink gestegen!"

Hoe efficiënter je baby drinkt, hoe meer melk je lichaam aanmaakt.  

Als de behoefte van je baby aan moedermelk niet wordt vervuld, zal je kind van nature vaker en langer willen drinken. Daarom is het belangrijk om hem of haar altijd op verzoek de borst aan te bieden, zowel om je melkproductie op gang te brengen als op peil te houden. Naarmate de weken verstrijken, wordt je baby geleidelijk efficiënter en regelt hij of zij zelf de vraag, zonder dat jij een ritme hoeft op te leggen. De melkproductie is gebaseerd op het principe van "vraag en aanbod". Je lichaam past zich aan de behoeften van de baby aan. Als je niet regelmatig borstvoeding geeft of de voedingsfrequentie vermindert, past de melkproductie zich automatisch aan. Je lichaam kan dan minder melk aanmaken.

Is het een "groeispurt"? 

Periodes van "marathon"-voedingen waarbij je baby vrijwel elk uur om de borst vraagt, zijn normaal. Ze dragen bij aan het op peil houden van een hoge melkproductie. Ze treden doorgaans op rond 3 weken, 6 weken, 3 maanden, 4 maanden, 5 maanden en 6 maanden. Je kunt op die momenten het gevoel hebben dat je borsten leeg zijn, wat twijfel in je hoofd kan zaaien. Geen paniek: door spontaan te reageren op de toegenomen vraag van je kind, is de kans groot dat je ze binnen een paar dagen weer voller voelt. 

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"Dit verschijnsel komt overeen met de natuurlijke werking van de melkproductie: hoe meer de baby drinkt, hoe meer de borstklier wordt gestimuleerd, waardoor de melkproductie op peil kan worden gehouden of kan worden verhoogd naargelang de behoeften. Onderzoekers, met name Davanzo en Baldassarre (2024) (1), benadrukken dat er geen solide gegevens zijn die aantonen dat er regelmatige en biologisch getriggerde groeispurten bestaan in het eerste levensjaar. 

Veel gedrag van baby's — huilen, zeer frequent voeden, onrust — wordt vaak toegeschreven aan "groeispurten", wat impliceert dat de baby groeit, zwaarder wordt en dus meer melk nodig heeft. In werkelijkheid komen deze gedragingen het vaakst overeen met stadia van neurologische en psychomotorische ontwikkeling. Een baby die heel vaak drinkt, betekent niet dat hij meer melk consumeert; hij neemt gewoon kleine hoeveelheden vaker om de productie te stimuleren en ervoor te zorgen dat hij in 24 uur krijgt wat hij nodig heeft.

Het gevoel van melktekort kan ook ontstaan wanneer de voedingsfrequentie toeneemt, maar de objectieve indicatoren — regelmatige gewichtstoename, natte luiers en frequente ontlasting, hoorbare slikbewegingen tijdens de voeding — normaal blijven. In deze omstandigheden is de term "groeispurt" voorbarig en kan zelfs gevaarlijk zijn als dit ertoe leidt dat kunstvoeding te vroeg wordt geïntroduceerd of het voedingsritme wordt aangepast. 

Het is dan ook relevanter om te spreken van piekdagen of ontwikkelingspieken: momenten waarop de baby zijn gedrag aanpast om te voldoen aan zijn behoeften aan comfort, veiligheid en stimulering van de melkproductie, zonder dat er noodzakelijkerwijs sprake is van een fysieke groeitoename. Door de objectieve signalen nauwlettend in de gaten te houden en op de behoeften van de baby te reageren, kun je niet alleen de melkproductie op peil houden, maar ook jezelf geruststellen en deze periodes rustiger doorkomen."

Het is goed mogelijk dat deze dagen eindeloos lijken en dat je nauwelijks tijd hebt om even te zitten en voor jezelf te zorgen en in je eigen voedingsbehoeften te voorzien. We hebben dit voor je voorzien en heerlijke snacks ontwikkeld die je honger kunnen stillen. Als extra voordeel hebben we specifieke ingrediënten geselecteerd die je melkproductie een boost kunnen geven: fenegriek supplement, moringa, biergist, smakelijk! 

Naast het hormonale mechanisme speelt het emotionele aspect een sleutelrol: twijfel aan het eigen vermogen om het kind te voeden, creëert een spanning die de oxytocine blokkeert. Vertrouwen in je lichaam herwinnen en je omringen met een ondersteunende omgeving is even cruciaal als de fysieke stimulatie. Huid-op-huidcontact, dat gelukshormonen vrijmaakt, is vaak het beste psychologische middel om de zaak weer op gang te brengen.

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"Twee hormonen zijn sterk betrokken bij borstvoeding: prolactine, dat de melk aanmaakt, en oxytocine, dat de melk laat vloeien. Stress verhoogt het niveau van twee andere hormonen, cortisol en adrenaline, die de oxytocine kunnen remmen. Met andere woorden, stress onderbreekt de melkproductie niet als zodanig, maar geeft een gevoel van lege borsten. Het is verleidelijk om te concluderen dat de melk op is, terwijl een paar herhaalde handelingen voldoende zijn om de oxytocine weer op gang te brengen.

Om hiermee om te gaan, is het nuttig om een paar minuten te nemen voor een goede ademhaling voor en tijdens de voeding, jezelf in een rustige omgeving te installeren, de nabijheid met je baby te bevorderen (huid op huid of gekleed) en, indien nodig, je borsten gelijkmatig te masseren om de melkafgifte te vergemakkelijken. Onthoud dat de melk er is en dat de blokkade tijdelijk is; dit helpt je de druk te verminderen. Je kunt ook gelukkige momenten visualiseren.

Het is waarschijnlijk dat je baby onrustig is omdat de melk er langer over doet om te komen dan hij zou willen. Als je baby niet lang genoeg aan de borst blijft om de toeschietreflex op gang te brengen, gebruik dan tegelijkertijd een borstkolf om dit te compenseren.

Onthoud dat zolang de borst gestimuleerd wordt, het lichaam melk blijft aanmaken. Deze situatie is over het algemeen tijdelijk.

Als stress frequent of overweldigend wordt, kan het nuttig zijn om erover te praten met een zorgprofessional."

De meeste mama's hebben geen problemen met de melkproductie, als ze de borst aanbieden en zorgen voor frequente en effectieve voedingen.

Sommigen beweren dat je een bepaalde hoeveelheid vocht (water of kruidenthee) moet drinken, of moet rusten en bepaalde voedingsmiddelen eten om je lactatie te stimuleren. De wetenschap onderschrijft deze aanpakken niet. Om je lichaam meer melk te laten produceren, moet je het daartoe de opdracht geven, en dat gebeurt via zo frequent mogelijke voedingen of aanvullend kolven. Je zult van nature een toegenomen dorst ervaren, onder meer omdat je ongeveer 800 ml melk per dag produceert, maar jezelf verplichten om 3 liter water te drinken is niet alleen contraproductief, het kan ook je nieren onnodig belasten.

Het op gang brengen van de lactatie in de weken na de bevalling is een belangrijke stap voor het welslagen van borstvoeding op de lange termijn. Je kunt je borstvoeding al tijdens de zwangerschap zo goed mogelijk voorbereiden door je te informeren over het onderwerp en contact op te nemen met een lactatiekundige IBCLC. Zij zorgt ervoor dat je betrouwbare richtlijnen krijgt om te kunnen beoordelen of alles goed van start gaat.

Wanneer kan een suppletie met moringa relevant worden?

In bepaalde situaties kan een suppletie met moringa (Moringa oleifera) relevant worden wanneer de stimulatie al optimaal is maar de productie objectief gezien toch beperkt blijft. Concreet betekent dit dat de baby effectief drinkt, dat het slikken hoorbaar is, dat de voedingen frequent zijn (ook 's nachts), dat de borsten goed worden geleegd, en dat de gewichtstoename ondanks dit alles kwetsbaar blijft of onder de verwachtingen ligt. In deze situatie kan moringa als aanvulling werken. Bepaalde klinische studies, voornamelijk uitgevoerd in Zuidoost-Azië, suggereren een bescheiden toename van het melkvolume bij moeders die het consumeerden, mogelijk gerelateerd aan een indirect effect op prolactine of aan een verbetering van de algehele voedingsstatus, aangezien moringa overigens wordt beschouwd als een superfood. 

Moringa wordt het vaakst ingezet wanneer bepaalde factoren de lactatie kunnen verzwakken: diabetes, insulineresistentie, hypothyreoïdie, ernstig overgewicht, een keizersnede met vertraagde aanleg aan de borst of een vroege scheiding van moeder en baby. Deze factoren kunnen het opstarten of het in stand houden van de melkproductie beïnvloeden. 

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"Ik wil benadrukken dat geen enkele galactagoog (plant, geneesmiddel of voedingssupplement) een effectieve drainage van de borsten kan vervangen. De melkproductie berust voornamelijk op de frequentie en de effectiviteit van de voedingen (of het kolven). Als de stimulatie niet optimaal is, zal moringa het onderliggende probleem niet oplossen. Geen enkele plant, hoe gerenommeerd ook, kan een onvoldoende stimulatie of een ineffectieve zuigreflex duurzaam compenseren." 
 

1. Allaiter votre bébé à heure fixe 

La règle de l’allaitement à la demande ne souffre aucune restriction et n’implique pas non plus de date de péremption. Allaiter votre bébé à heure fixe est un non sens tout comme il n’est pas pertinent de minuter les tétées. Certains bébés se régalent en quelques minutes à peine quand d’autres ont besoin de prendre leur temps. L’un des critères qui signe une tétée optimale est que les bébés se détachent tout seuls du sein, l’air repu. Et en les laissant faire, ils deviennent chaque jour plus efficaces et réduisent d’eux-mêmes la durée et la fréquence des tétées. Il est bon de se laisser porter. 

2. Lui donner des compléments de lait artificiel

Compléter les tétées avec du lait artificiel sans veiller à drainer les seins au tire-lait en parallèle est une des maladresses les plus courantes. En effet, si l’on juge pertinent de donner des compléments de préparation commerciale pour nourrissons un temps donné à votre bébé, entraînez votre corps à produire l’équivalent. Plus votre enfant tète, et plus vous allez produire de lait. A défaut de tétées, le tire-lait peut faire le job. 

3. Négliger son confort lors des tétées 

Puisque vous allez consacrer une partie de votre temps à allaiter, il est juste d’adopter d'emblée une position qui soit confortable pour vous. Pour vous aider, consultez nos articles “les positions de l’allaitement” et “Comment allaiter correctement”.

4. Utiliser des bouts de seins

Le recours aux bouts de seins est de plus en plus banalisé alors qu’en réalité, ces outils ne sont pas indispensables et leur utilisation mérite de se faire sur une courte durée. En effet, ils créent une barrière entre votre bébé et vous. Votre bébé devient dépendant de cet embout en silicone au point que certains refusent de téter sans. En outre, ils altèrent la qualité du drainage des seins et sont à l’origine d’engorgements, d’un faible calibrage de la lactation et pire, de canaux bouchés. Votre bébé passe alors des heures accroché au sein pour un résultat décevant : il mouille peu ses couches et prend trop peu de poids selon l’appréciation du médecin qui le suit. La parade consiste à drainer vos seins au moyen d’un tire-lait au moins le premier mois si vous les utilisez, quelle que soit la raison. En outre, si vous avez décidé de les employer parce que vous souffrez de crevasses, il y a lieu de demander rapidement l’aide d’une spécialiste pour en identifier l’origine et trouver rapidement une solution durable.  (voir notre article sur les crevasses de l'allaitement).

5. Ne donner qu’un seul sein 

Des études (2) ont démontré que certains bébés prennent toujours un seul sein par tétée, d’autres systématiquement les deux et d’autres enfin tètent d’un sein, des deux ou demandent à revenir sur le premier. Nul ne peut savoir lequel de nos bébés aura tel ou tel comportement. On remarque que le fait de ne donner qu’un seul sein peut considérablement ralentir la production de lait de certaines mères. Laissez-vous porter par ce que vous dicte votre bébé et s’il veut prendre 4 seins, eh bien, il prend 4 seins !

6. Interpréter le calme de votre bébé comme le signe qu’il n’a pas besoin de plus

Si votre bébé est très sage et dort beaucoup, surtout lors des premiers jours après sa naissance, vous pouvez être tentée de ne pas le brusquer ; “on ne réveille pas un bébé qui dort'' affirme le dicton. Pourtant, les mouvements réflexes que les bébés émettent sous leurs paupières fermées peuvent être de magnifiques occasions d'approcher le sein à la bouche de votre beau bébé aux bois dormants. Vous serez sans doute surprise de constater qu’il va se mettre à téter alors qu’il semble dormir. Il pourrait même se montrer très efficace dans ces moments-là.

Verschillende tekenen zullen je laten weten dat je baby voldoende moedermelk krijgt.

• Je kind maakt voldoende luiers nat

– Voor de melk op gang komt, wat 2 tot 4 dagen na de geboorte kan gebeuren, moet je 1 à 2 natte luiers zien, en groene, licht kleverige ontlasting die meconium bevat.

– Vanaf de 3e dag moet je baby 3 wegwerpluiers nat maken (iets meer als je stoffen luiers gebruikt) en 2 à 3 zachte ontlastingen van kaki-groen tot geel produceren in 24 uur.

– Aan het einde van de eerste week tel je 5-6 zware natte luiers, en minimaal 3 grote ontlastingen per dag.

– Als je baby je voor de gek houdt door weinig ontlasting te produceren, houd dan zijn natte luiers in de gaten. Sommige gezonde baby's die goed aankomen in gewicht, gaan door fasen waarin ze slechts om de paar dagen één bijzonder overvloedige ontlasting produceren. Deze baby's moeten absoluut de leeftijd van 3 weken hebben bereikt, 6 luiers per 24 uur nat maken, hun lucht moeiteloos kunnen lozen, geen ziekteverschijnselen vertonen (geen koorts, baby lacht), en een zachte buik hebben. Als je op al deze punten ja hebt geantwoord, wees dan gerust: je baby is niet geconstipeerd en verwacht een luier die overloopt als het zover is. Een volledig borstgevoede baby is trouwens nooit geconstipeerd. Raadpleeg bij twijfel je kinderarts om er zeker van te zijn dat je baby niet ziek is.

Als je merkt dat je baby minder dan 6 luiers nat maakt per periode van 24 uur, begin dan met het aantal voedingen dat je aanbiedt duidelijk te verhogen. Als de situatie niet binnen 48 uur normaliseert, vraag dan advies aan een IBCLC lactatiekundige die jouw situatie in detail zal analyseren.

 

• Je kind komt voldoende aan in gewicht

Alle kinderen verliezen gewicht na de geboorte. Een gewichtsverlies van minder dan 7-8% van hun geboortegewicht in de eerste vier dagen wordt als normaal beschouwd.

Hoeveel gewicht moet een gezond kind aankomen?

– Direct nadat de melk op gang komt en tot de eerste 2 maanden, wordt aangenomen dat een borstgevoede baby van het vrouwelijk geslacht gemiddeld 200 g per week aankomt en een jongetje 250 g.

– Na de eerste twee maanden is een gemiddelde van 150 g (meer of minder afhankelijk van of het een meisje of een jongen is) per week een goede ontwikkeling.

Je hoeft je baby echter niet elke dag te wegen of een weegschaal thuis te hebben. De gewichtscurve van je kind wordt opgevolgd door je kinderarts, die ook controleert of de lengte en de hoofdomtrek goed samen evolueren. Een zuigeling verliest 5 tot 10% van zijn geboortegewicht in de eerste week; hij herwint dit binnen maximaal 2 weken.

• Je baby drinkt voldoende

Het aantal voedingen dat doorgaans wordt waargenomen bij gezonde baby's ligt tussen 6 en 18, met een gemiddelde van 11. Dat is ver van de 5 maaltijden die je buurvrouw aanbeveelt! En onze kleintjes hebben de neiging die op hun eigen manier en willekeurig over 24 uur te verdelen. Wat kun je daaraan doen? In werkelijkheid niet veel. Als iemand je aanraadt één borst goed leeg te drinken voor je de andere geeft, sla dat advies dan maar in de wind, want het is nutteloos en praktisch onmogelijk.

• Je baby slikt regelmatig 

Een ander teken van een goede aanleg aan de borst en een adequate voeding is het slikken. Je verwacht je kind bij elke zuigbeweging te zien slikken. Daarna volgen enkele momenten zonder slikken terwijl het aan de borst blijft hangen, waarna het opnieuw slikt naarmate een nieuwe golf melk in zijn mond aankomt.

Volg in elk geval altijd je intuïtie, en aarzel niet om een IBCLC lactatiekundige te raadplegen die je kan vertellen wat goed is om je lactatie te stimuleren. 

Let op: situaties van relactatie, borstvoeding van een geadopteerd kind, een zieke moeder of baby kunnen het gebruik van galactagogen vereisen. Deze specifieke contexten rechtvaardigen gespecialiseerde begeleiding. 

Omgekeerd moet je voorzichtig zijn met de interpretatie van de volgende signalen.

1. Baby drinkt te veel 

Je kind drinkt veel en vaak: dat betekent niet noodzakelijk dat het te weinig melk krijgt. Baby's hebben van nature een sterke behoefte aan zuigen en contact, en hun vraag kan ons overdreven lijken als we niet weten wat we kunnen verwachten! 

2. Baby drinkt minder lang

Je kind drinkt minder of minder lang: je kind is misschien effectiever dan voorheen in het aanleggen. Let op de luiers, dat is de sleutel.

3. Hij vraagt snel de borst na de voeding

Je kind lijkt snel na de voedingen honger te hebben: de maaglediging van moedermelk gaat veel sneller dan die van kunstvoeding, dus het kan de borst vragen 30 minuten tot 1,5 uur na een voeding. 

4. Je borsten lekken niet meer

Je borsten zijn soepel of lekken niet meer zoals aan het begin van je borstvoeding: ook dit betekent niet noodzakelijk dat je minder melk hebt. Na verloop van tijd past je lichaam zich aan de behoeften van je baby aan en produceert het precies wat nodig is, zonder opstuwing. Dit noemen we lactatieregulatie in autocriene modus: de klier reageert op een lokale prikkel, met andere woorden, de melk wordt op verzoek aangemaakt terwijl de baby drinkt.

5. Je kolft niet genoeg melk

Je slaagt er niet in veel melk te kolven: niet alle mama's slagen er meteen in melk te kolven, en het resultaat van het kolven alleen is dus niet noodzakelijk een goede maatstaf om te weten of je baby genoeg melk krijgt.

Volg in ieder geval altijd je intuïtie, en aarzel niet om een IBCLC lactatiekundige te raadplegen die je kan vertellen wat goed is om je melkproductie te stimuleren. 

Let op: Situaties van relactatie, borstvoeding van een geadopteerd kind, een zieke moeder of baby kunnen het gebruik van galactagoga noodzakelijk maken. Deze specifieke contexten rechtvaardigen begeleiding door een specialist. 

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:

"Veel mama's denken dat ze te weinig melk hebben, terwijl hun productie normaal is. Een baby die borstvoeding krijgt, kan tussen de 6 en 18 keer per 24 uur drinken, dat is fysiologisch. In de meeste gevallen zijn galactagoga niet noodzakelijk. De sleutel blijft stimulatie: hoe effectiever de baby drinkt, hoe meer het lichaam produceert. Voordat je een plant of supplement neemt, raad ik altijd aan om een IBCLC lactatiekundige te raadplegen. Galactagoga kunnen een ondersteuning zijn, maar vervangen nooit de stimulatie. De beste booster voor de melkproductie blijft de baby zelf." 

Het belangrijkste is dat je goed voor jezelf en je gezondheid zorgt, en jezelf vertrouwt vanaf de zwangerschap en tijdens je borstvoeding. Als je het gevoel hebt dat je niet genoeg melk hebt, aarzel dan niet om hulp te zoeken bij een IBCLC-borstvoedingsconsulente. Zij kan je helpen je borstvoedingsbegeleiding indien nodig te herzien, en zelfs een borstvoeding opnieuw op te starten als dat nodig is.

In ieder geval blijft het beste middel bij een verminderde melkproductie het kindje zelf: vaker en effectiever voeden om een goede melkproductie te stimuleren!