Eten en drinken tijdens de bevalling: is dat mogelijk?

In 2006 stelde de Franse Vereniging voor Anesthesiologie en Reanimatie het vasten tijdens de bevalling ook ter discussie, door in haar aanbevelingen voor de klinische praktijk te stellen dat "een vrouw in arbeid die epidurale analgesie krijgt, toestemming kan krijgen om heldere vloeistoffen zonder deeltjes in te nemen (graad B aanbeveling), behalve in geval van diabetes, morbide obesitas of een keizersnede" [1]. 

Voorbeelden van heldere vloeistoffen zonder deeltjes: water, vruchtensap zonder pulp, koolzuurhoudende dranken, heldere thee, zwarte koffie, sportdranken, enz.

In 2007 stelde de American Society of Anesthesiologists dat het oraal innemen van een bescheiden hoeveelheid heldere vloeistof kan worden toegestaan voor patiënten in een ongecompliceerde bevalling. Het risico wordt meer verhoogd door de aanwezigheid van vaste deeltjes in de ingenomen vloeistof dan door het ingenomen volume [2]. In 2016 bepaalden zij dat: "vast voedsel tijdens de bevalling vermeden moet worden" [3].

In 2017 stelt de Haute Autorité de Santé: "Het drinken van heldere vloeistoffen (water, thee zonder melk / zwarte koffie met of zonder suiker, koolzuurhoudende of niet-koolzuurhoudende dranken, vruchtensap zonder pulp) is gedurende de volledige duur van de bevalling toegestaan (inclusief tijdens het directe postpartum (kraamtijd)), zonder volumebeperking, bij patiënten met een laag risico op algemene anesthesie (graad B: wetenschappelijke veronderstelling gebaseerd op niveaus van tussenliggende bewijzen)" [4].

Wat betreft eten geven ze echter aan: "Het consumeren van vast voedsel lijkt geen maternaal of foetaal voordeel op te leveren, en draagt bij aan een toename van de maaginhoud. Het wordt aanbevolen om geen vast voedsel te consumeren tijdens de actieve fase. De huidige gegevens zijn onvoldoende om een aanbeveling te doen tijdens de latentiefase." 
 

De Europese aanbevelingen van 2011 luiden als volgt. 

- Vrouwen in arbeid mogen naar wens heldere vloeistoffen drinken (water, vruchtensap zonder pulp, thee of koffie zonder melk) (bewijsniveau 1++, aanbeveling graad A) (beperkt tot kleine hoeveelheden bij een hoogrisicozwangerschap)

- Vast voedsel wordt afgeraden tijdens de bevalling (bewijsniveau 1+, aanbeveling graad A), met name bij een hoogrisicozwangerschap. Toch kunnen laagrisicopatiënten toestemming krijgen om kleine hoeveelheden vast voedsel te consumeren, zoals koekjes of beschuiten, tijdens de bevalling.

Een studie onderzocht de impact van eten en drinken tijdens de bevalling. 328 vrouwen werden willekeurig verdeeld in een interventiegroep (die aangemoedigd werden om te eten en drinken zoals ze zelf wilden tijdens de bevalling) of een controlegroep (beperkt tot ijsblokjes of water tijdens de bevalling). De incidentie van dystocie (stagnatie van de ontsluiting) was 36% in de interventiegroep en 44% in de gebruikelijke zorggroep, wat niet significant verschilt. Bovendien waren er geen significante verschillen in de incidentie van maternale of neonatale complicaties [10].

Uit studies blijkt dat complicaties als gevolg van eten en drinken tijdens de bevalling zeer zeldzaam zijn. Onderzoekers konden 10 studies combineren met bijna 4000 laagrisico zwangere vrouwen en deelden hen in in 2 groepen: 1 groep met strenge beperkingen op eten tijdens de bevalling en 1 groep met minder beperkingen [11]. Vrouwen die bevielen zonder beperkingen op eten en drinken tijdens de bevalling, hadden een significant kortere bevalling, namelijk 16 minuten korter. Er werden geen andere verschillen waargenomen wat betreft keizersneden, de APGAR-score van de baby (beoordeling van de vitaliteit van een pasgeborene op basis van empirische observatie bij de geboorte), braken of andere complicaties.

Een andere analyse, gepubliceerd in 2010 en gebaseerd op vijf studies (meer dan 3000 vrouwen met een laag obstetrisch risico en een laag risico op algehele anesthesie), vergeleek strikt vasten met vrije voeding en dranken (één studie), water met voeding en dranken (twee studies), en water met suikerhoudende dranken (twee studies). Er werd geen enkel verschil gerapporteerd in het percentage keizersneden, instrumentele verloskundige ingrepen en Apgar-scores, ongeacht of voeding al dan niet was toegestaan tijdens de bevalling. De onderzoekers concludeerden dat, omdat er geen voor- of nadelen konden worden aangetoond, er geen reden is om vloeistoffen en voeding tijdens de bevalling te beperken voor vrouwen met een laag risico op complicaties [12].

In een gerandomiseerde studie evalueerden de auteurs de impact van een lichte maaltijd op het residuele maagvolume, vergeleken met vrouwen die alleen water dronken [16]. Het maagvolume werd gemeten in het uur na de bevalling. Dit volume was significant groter in de groep die mocht eten ten opzichte van de groep die alleen water dronk. In de groep met een lichte maaltijd kwam braken significant vaker voor: de frequentie was twee keer zo hoog, het volume drie keer zo groot, en er waren onverteerde voedselresten aanwezig. Er werden echter geen gevallen van aspiratie gerapporteerd en eten voorkwam wel ketose.

Isotone dranken, waarvan is aangetoond dat ze snel uit de maag worden geklaard en worden opgenomen door het maagdarmkanaal, kunnen een alternatieve voedingsstrategie vormen tijdens de bevalling. De eerder genoemde studie toonde aan dat het drinken van 925 ml isotone drank tijdens de bevalling, vergeleken met 478 ml water, geen invloed had op de incidentie en het volume van braken tijdens de bevalling en één uur daarna. In dit onderzoek werd het potentiële verhoogde risico op aspiratiesyndroom niet waargenomen.
Hydrateren is altijd gunstig: het drinken van heldere vloeistoffen versnelt de maaglediging en vermindert de maagzuurgraad, verbetert het comfort, beperkt de stress die door vochtonthouden wordt veroorzaakt [17] en verhoogt het risico op braken niet.