Ik ben niet meer zwanger en geef geen borstvoeding meer: welke supplementen bewaar ik?

Zwangerschap en borstvoeding zijn periodes waarin je lichaam reserves heeft aangesproken voor de ontwikkeling van de baby. Veel studies tonen aan dat tijdens de zwangerschap, de bevalling en de borstvoeding de behoefte aan micronutriënten sterk toeneemt. Zonder voldoende aanvoer kunnen de reserves aan ijzer, gemethyleerd folaat (5-mthf), B-vitaminen, vitamine D of omega 3 worden uitgeput[1].

Dit is een van de redenen waarom veel vrouwen aanhoudende vermoeidheid ervaren, het gevoel hebben nooit echt te herstellen, en soms een opvallend haarverlies of broze nagels opmerken, maanden na de bevalling. Als de voeding onevenwichtig is (maaltijden overslaan, tussendoortjes, weinig verse producten), kan het nog langer duren om dit tekort aan te vullen.

Na het spenen: een moeizame terugkeer naar evenwicht

Zodra de zwangerschap en de borstvoeding voorbij zijn, zijn je behoeften aan vitaminen en mineralen niet langer verhoogd zoals tijdens die periodes: ze worden weer die van een volwassen vrouw in de vruchtbare leeftijd[2].

In theorie zou een gevarieerde en evenwichtige voeding voldoende kunnen zijn om in deze behoeften te voorzien. Maar in de praktijk, tussen slaaptekort, mentale belasting, de terugkeer naar het werk en soms weinig tijd om te koken, kunnen er toch tekorten ontstaan tussen de inname en de werkelijke behoeften, met name aan B-vitaminen, vitamine D, magnesium, ijzer of omega 3.

Daarom is het zinvol om na het einde van de zwangerschap en de borstvoeding even stil te staan: welke supplementen bewaar je om je energie en welzijn te ondersteunen, welke stop je, en hoe vereenvoudig je je routine?

Prenatale en postnatale supplementen zijn over het algemeen geformuleerd om heel specifieke behoeften te dekken: gemethyleerd folaat (5-mthf)/B9, ijzer, jodium, omega 3 (DHA), vitamine D, bepaalde B-vitamines en magnesium.

Tijdens de zwangerschap en borstvoeding dienen deze extra innames onder andere om:

• De groei en ontwikkeling van de baby ondersteunen;
• Verhoogde maternale behoeften compenseren (bloed, weefsels, melkproductie);
• Bepaalde veelvoorkomende tekorten voorkomen (B9, ijzer, vitamine D, DHA…).

Veel zorgverleners raden aan een aanvulling post partum ten minste tijdens de borstvoeding, en soms meerdere maanden na de bevalling, om het herstel te ondersteunen en de nog verhoogde behoeften te dekken[3].

Wanneer en waarom kun je stoppen met een prenatale vitamine? 

Zodra de borstvoeding is gestopt en je toestand gestabiliseerd is, heb je geen supplement meer nodig dat specifiek is samengesteld voor de zwangerschap of het postpartum, met name als dit supplement hoge doseringen bevat of voedingsstoffen die gericht zijn op de groei van de baby (zoals bepaalde vormen van jodium of zeer hoge innames van B9, bijvoorbeeld). Je behoefte aan basale vitamines en mineralen blijft echter zeker aanwezig: energie, zenuwstelsel, immuniteit, huid, haar, enz.

Het idee is dus niet om supplementatie abrupt stop te zetten, maar geleidelijk over te stappen van een zwangerschap/postnataal gericht supplement naar een algemenere vrouwenmultivitamine, eventueel gecombineerd met enkele gerichte voedingsstoffen (omega 3, magnesium, ijzer bij een vastgestelde behoefte).

B-vitaminen en vitamine C: bondgenoten voor energie en mentaal welzijn

De B-vitaminen (B1, B2, B3, B5, B6, B8, B9, B12) en vitamine C spelen een centrale rol in de energieproductie: ze zijn betrokken bij het metabolisme van koolhydraten, vetten en eiwitten, en stellen je cellen in staat om wat je eet om te zetten in bruikbare energie.

Een onvoldoende inname kan bijdragen aan aanhoudende vermoeidheid, concentratiemoeilijkheden of een gevoel van "brain fog", klachten die na een bevalling vaak voorkomen.

Verschillende B-vitaminen en de inname van vitamine C dragen ook bij aan een normale werking van het zenuwstelsel en aan normale psychologische functies (stemming, stressverwerking, cognitieve functies). Daarom is een multivitamine rijk aan B-vitaminen en vitamine C bijzonder interessant na het einde van de borstvoeding, zeker als je voeding wisselvallig is of als je vegetariër/veganist bent (met name B12).

Vitamine D: ook ver na het postpartum blijven innemen

Vitamine D is essentieel voor de botten, de spieren en de immuniteit, en een tekort komt vaak voor in regio's met weinig zonlicht. Het is bekend dat de vitamine D-status na de zwangerschap regelmatig onvoldoende is, en dat aanvullende inname nodig kan zijn om adequate niveaus te handhaven, met name bij weinig blootstelling aan de zon[4].

Verschillende studies suggereren dat een vitamine D-tekort gepaard gaat met meer vermoeidheid en het risico op depressieve symptomen kan verhogen, ook in de postpartum (kraamtijd) periode[5]. Het wordt dan ook altijd aangeraden om vitamine D-suppletie voort te zetten, via een multivitamine of een specifiek supplement, ook ruim na het einde van de borstvoeding.

Omega 3 (DHA/EPA): ondersteuning van de hersenen en het humeur

Omega 3-vetzuren, met name DHA en EPA, dragen bij aan een normale werking van de hersenen, de regulatie van de stemming en de cardiovasculaire gezondheid. Tijdens de zwangerschap en de borstvoeding wordt DHA vaak naar voren geschoven vanwege de bijdrage aan de hersenontwikkeling van de baby. Na het spenen behoudt het zijn waarde, met name als je weinig vette vis eet (zalm, makreel, sardines).

Verschillende studies (waaronder meta-analyses) suggereren dat een voldoende inname van omega 3, met name EPA-rijke vormen, kan helpen bepaalde depressieve symptomen of stemmingswisselingen te verminderen, ook in de perinatale periode[6]. In dat kader kan een omega 3-supplement nuttig zijn om je hersenen en vitaliteit te ondersteunen, met name als je voeding niet in staat is de benodigde hoeveelheden te leveren.

Magnesium: voor slaap, stress en zenuwachtige vermoeidheid

Magnesium is betrokken bij meer dan 300 metabolische reacties, waaronder de energieproductie, de spierfunctie en de regulatie van het zenuwstelsel. Een onvoldoende inname kan zich uiten in vermoeidheid, spierspanning, slaapproblemen en een verhoogde prikkelbaarheid[7].

In de maanden na het einde van de borstvoeding vergroten veel factoren de behoefte: onderbroken slaap, stress, mentale belasting, soms het hervatten van hormonale anticonceptie of een intensief werkritme. Een suppletie met goed opneembaar magnesium, in combinatie met een multivitamine, kan dan een echte meerwaarde zijn als je je nerveus voelt en moeite hebt om te herstellen.

IJzer: alleen bij behoefte

IJzer is nodig voor de aanmaak van hemoglobine, dat zuurstof in het bloed transporteert. Een tekort aan ijzer of ferritine kan leiden tot ernstige vermoeidheid, kortademigheid, bleekheid, hartkloppingen en haaruitval. De zwangerschap, de bevalling (met name bij aanzienlijk bloedverlies) en de borstvoeding kunnen de ijzerreserves uitputten, vandaar het belang van suppletie in deze periode.

Toch mag ijzersuppletie niet automatisch worden toegepast: een teveel aan ijzer kan ook problematisch zijn, zeker als het zonder medisch voorschrift wordt ingenomen. Na het einde van de borstvoeding is het dan ook aan te raden om eerst de ijzerstatus te laten controleren (bloedonderzoek: bloedbeeld, ferritine) voordat je een ijzersuppletie voortzet of hervat. Als een tekort is bevestigd, kan een specifiek supplement op de juiste dosering worden voorgeschreven of aanbevolen door je zorgverlener.

Mama Essentials is een multivitaminesupplement dat is ontwikkeld om je dagelijkse behoefte aan essentiële nutriënten te dekken na de zwangerschap en borstvoeding. Het is bedoeld voor volwassen vrouwen die hun energie, mentaal welzijn, huid, haar en nagels willen ondersteunen, en eventuele kleine tekorten willen aanvullen die ontstaan door een onvolledige voeding of een druk leven. Het vervangt geen medische behandeling, noch een supplement dat specifiek is gedoseerd voor de zwangerschap of borstvoeding, maar het neemt op een meer passende manier het stokje over voor jouw leven als vrouw na deze periode. Het is geschikt voor alle vrouwen buiten de periode van moederschap. 

De formule levert 15 essentiële nutriënten, in zorgvuldig gekozen vormen voor een goede opneembaarheid (bisglycinaatvormen voor bepaalde mineralen, gemethyleerd folaat Quatrefolic®, choline Vitacholine®, vitamine K2 MK‑7, vitamine D3…).

Het doel: in slechts 2 capsules per dag een complete basis bieden voor meerdere belangrijke aspecten van je dagelijks leven.

• Voor energie dragen de B-vitamines en vitamine C bij aan het verminderen van vermoeidheid en aan een normaal energiemetabolisme: ze helpen je lichaam om wat je eet beter om te zetten in energie, wat dat gevoel van een 'lege batterij' aan het einde van de dag kan verminderen.
• Voor de geest worden het zenuwstelsel en de psychologische functies ondersteund door het B-vitaminencomplex, vitamine C en zink, nuttig wanneer de mentale belasting hoog blijft.
• Voor huid, haar en nagels dragen vitamine C, biotine, zink en selenium bij aan het behoud van een normale huid en normaal haar, en aan het behoud van normale nagels: een echte meerwaarde als je na de zwangerschap last hebt van aanhoudend haarverlies of een vale huid.
• De formule draagt ook bij aan het normale functioneren van het immuunsysteem en aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress, met name dankzij vitamines B9, B12, D3, C, E, zink en selenium.

Let op: Mama Essentials bevat geen ijzer, zodat er ruimte is voor een specifiek supplement als een tekort is vastgesteld samen met je zorgverlener.