Hoewel soja voedingsvoordelen heeft, is een overmatige inname af te raden, zoals we hieronder zullen zien.
Fyto-oestrogenen uit soja
De aanbeveling voor de algemene bevolking om niet meer dan 1 mg/kg/dag aan fyto-oestrogenen per dag in te nemen, moet in het bijzonder worden nageleefd bij zwangere vrouwen (en tijdens borstvoeding) [1].
Fyto-oestrogenen (met name isoflavonen) zijn stoffen die van nature voorkomen in bepaalde planten, in het bijzonder soja. Ze worden beschouwd als hormoonverstoorders. Ze vertonen namelijk een structurele gelijkenis met estradiol (een oestrogeen) en zijn in staat zich te binden aan oestrogeenreceptoren.
Studies tonen steeds vaker aan dat isoflavonen uit soja niet alleen de vruchtbaarheid beïnvloeden, maar ook de voortplantingsorganen van de foetus en de uitkomst van de zwangerschap kunnen beïnvloeden (waaronder miskramen) [2].
Volgens dierstudies zou dit ook bij kinderen een impact kunnen hebben op borstkanker of teelbalkanker op latere leeftijd [3]. Dit is echter niet bewezen bij mensen.
Soja bevat anti-nutriënten
Anti-nutriënten zijn verbindingen die de opname van voedingsstoffen verstoren.
Soja is met name rijk aan fytinezuur. Dit is een stof die zich bindt aan bepaalde mineralen en zo de intestinale opname ervan verhindert. Dit geldt bijvoorbeeld voor calcium, magnesium, koper, ijzer en zink [4].
Sommige sojaproducten kunnen echter minder fytinezuur bevatten. Dat geldt voor gefermenteerde voedingsmiddelen. Fytinezuur neemt tijdens fermentatie namelijk met 30,7% af [5]. Sojasaus, tempeh, miso en natto zijn gefermenteerde producten die daardoor minder fytinezuur bevatten.
Soja bevat ook een remmer van een enzym dat de eiwitopname mogelijk maakt [6].
Soja kan de schildklier beïnvloeden
Maternale en foetale schildklierhormonen reguleren sleutelprocessen in de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel van de foetus, waaronder de groei van zenuwcellen en de vorming van neuronen [7].
Een jodiumtekort vergroot de antithyreoïde effecten van soja aanzienlijk, terwijl jodiumsuppletie beschermend werkt. De effecten op de schildklier zijn dus deels afhankelijk van de jodiumstatus [8].
Soja bevat pesticiden
Zelfs bij soja die niet genetisch gemodificeerd is, wordt de meerderheid ervan geteeld op grote bedrijven die glyfosaat gebruiken. Dit is een pesticide dat wordt ingezet tegen onkruid. Het wordt ook gebruikt om de plant te drogen voordat die dat op natuurlijke wijze doet, om zo een snellere oogst te verkrijgen. Het consumeren van soja met pesticiden is bijzonder schadelijk tijdens de zwangerschap. Blootstelling aan glyfosaat in het eerste trimester is namelijk gekoppeld aan een hoger risico op zwangerschapsdiabetes [9].
Bovendien is glyfosaat in verband gebracht met aangeboren afwijkingen en andere voortplantingsproblemen, waaronder hormonale en placentaire afwijkingen [10]. Het heeft ook een impact op de embryonale ontwikkeling [11].
Als je biologische soja consumeert, zijn er uiteraard veel minder risico's. Ten eerste is deze niet genetisch gemodificeerd. Bovendien vereist de teelt ervan geen gebruik van pesticiden. Er kunnen restanten aanwezig zijn door besmetting vanuit naburige niet-biologische teelten, maar de niveaus zullen aanzienlijk lager zijn.
Soja bevat aluminium
Om soja-eiwitisolaat te produceren - het eiwitrijke derivaat van soja dat wordt gebruikt in snacks, zuigelingenvoeding, eiwitrepen, ontbijtgranen, bakkerijproducten, ijs en yoghurt - worden sojabonen onder meer gewassen in aluminium tanks. Dit leidt tot hoge aluminiumgehaltes in het eindproduct. Als gevolg daarvan kunnen sojapreparaten circa 1000% meer aluminium bevatten dan klassieke zuivelpreparaten [12].
Een belangrijk voorbeeld van dit besmettingsprobleem is te vinden in zuigelingenvoeding op sojabase. Deze wordt met name beschouwd als te veel aluminium te bevatten [13].
Aluminium hoopt zich bij voorkeur op in de hersenen en is in verband gebracht met neurologische problemen [14]. Aluminium passeert ook gemakkelijk de placenta. Uit muizenstudies blijkt dat het toxisch is voor placenta- en baarmoedercellen [15].
Op basis van een gemiddelde inname van twee porties sojadrink per dag (250 ml per portie) leidt dit tot een significante maar onder de aanbevolen maximumhoeveelheid blijvende dagelijkse aluminiuminname. Een hogere consumptie zou de aanbevolen maximumwaarde voor aluminium echter kunnen overschrijden [16].
